Fisika Graad 12 · Eksamenhersiening

Fisika · Graad 12 · Eksamenhersiening Datum: Bo Joernaal

Elke onderskeiding begin by een onderwerp op 'n slag.- begin nou

1. Eksamenformaat en Kognitiewe Vlakke
2. Vektore, Kragte en Newton se Wette
🔒 3. Momentum en Impuls
🔒 4. Vertikale Projektielbeweging
🔒 5. Arbeid, Energie en Drywing
🔒 6. Doppler-effek
🔒 7. Elektrostatika
🔒 8. Elektriese Stroombane
🔒 9. Elektrodinamika
🔒 10. Foto-elektriese Effek en Atoomspektra
🔒 11. Verkorte Verwysing
🔒 12. Eksamenstrategie
🔒 Joernaal
🔒 Welstand
🔒 Beplanner

Vraestel 1 · Fisika · die eksamenbloudruk

VOORDAT JY SKRYF · HOE VRAESTEL 1 GEBOU IS EKSAMENFORMAAT

Vraestel 1 is die Fisika-vraestel: 150 punte, 3 uur, geen geletterde afdelings nie. VRAAG 1 is tien meerkeuse-subvrae, genommer 1.1 tot 1.10, elk 2 punte werd, dus 20 punte. Daarna volg VRAAG 2 tot 10, gestruktureerd, wat saam die oorblywende 130 punte dra. Subvraagnommering gaan nooit dieper as drie syfers nie, so 2.1.1 is die fynste vlak wat jy ooit sal sien. Inhoud is nooit tot 'n kwartaal beperk nie: 'n vroeë onderwerp soos Newton se wette is presies so eksamineerbaar as 'n later onderwerp soos Elektrodinamika, in 'n Voorbereidende en in die Finale vraestel.

Vraestel 2 eksamineer die Chemie-helfte van hierdie vak in 'n aparte 150-punt-sitting met sy eie datablad, en word deur die gepaarde Chemie-pak gedek. Die twee vraestelle saam maak die 300-punt-vaktotaal van Fisiese Wetenskappe uit; niks op hierdie bladsy hoort aan daardie vraestel nie.

Leeruitkomste · jy moet kan

Die totale punte, die tydsduur en die inhoudsgroepe van Vraestel 1 uit die kop neerskryf.
Verduidelik hoe VRAAG 1 (20 punte meerkeuse) en die gestruktureerde vrae vanaf VRAAG 2 (130 punte) die 150 punte onder mekaar verdeel.
Die nege Fisika-onderwerpe volgens hul puntegewig rangskik, sodat hersieningstyd eerste na die swaarste onderwerpe gaan.
Die nasienreëls op elke berekening toepas, nie net op die vrae wat moeilik voel nie.
Verduidelik waarom die kognitiewe-vlakverspreiding van hierdie vraestel beteken dat oefenberekeninge meer werd is as om definisies weer deur te lees.

📖 SLEUTELDEFINISIE VRAAG 1: die openende meerkeuseblok, tien subvrae genommer 1.1 tot 1.10 teen 2 punte elk, versprei oor al nege onderwerpe op die vraestel. VRAAG 2 en verder: die gestruktureerde gedeelte, opgebou uit multi-deel-vrae wat saam die orige 130 punte dra, deurlopend genommer tot VRAAG 10 sonder enige afdelingsletter. Elke vraag word gewoonlik uit een onderwerp getrek, of uit 'n doelbewuste samevoeging van twee verwante onderwerpe.

Moenie na afdelingsletters soek nie. Party hersieningshulpmiddels druk steeds 'n "A"-deel en 'n "B"-deel, maar die werklike vraestel dra nêrens 'n afdelingsletter nie: die vrae loop bloot 1 tot 10 in een ononderbroke ry.

Puntegewig per onderwerp op Vraestel 1

Die vier inhoudsgroeptotale (Meganika 65, Elektrisiteit en magnetisme 55, Golwe klank en lig 15, Materie en materiale 15) is die nasionale beplanningsgewigte, dus hou hulle jaar na jaar. Die verdeling binne 'n groep is uit twee onlangse sittings herbou en kan 'n punt of twee skuif, maar nooit genoeg om die hersieningsvolgorde te verander nie. Die tabel tel presies 150.

Vraestel 1-onderwerp	Punte	Aandeel	Prioriteit
Elektriese Stroombane (met interne weerstand)	23	15%	grootste enkelvraag op die vraestel
Vektore, Kragte en Newton se Wette	18	12%	hoog
Vertikale Projektielbeweging (1D)	17	11%	hoog
Elektrostatika	17	11%	hoog
Arbeid, Energie en Drywing	16	11%	hoog
Doppler-effek	15	10%	medium
Elektrodinamika	15	10%	medium
Foto-elektriese Effek en Atoomspektra	15	10%	medium
Momentum en Impuls	14	9%	medium
Totaal	150	100%	VRAAG 1 se 20 punte word UIT hierdie rye getrek

Amptelik gegroepeer: Meganika 18 + 17 + 16 + 14 = 65, Elektrisiteit en magnetisme 23 + 17 + 15 = 55, Golwe klank en lig 15, Materie en materiale 15. Persentasies is tot heelgetalle afgerond, dus lees die kolom 99. VRAAG 1 kry nooit sy eie ry nie, want sy 20 punte word uit die onderwerprye bo getrek, nie bo-op hulle bygetel nie: tel dit twee keer en 'n 150-punt-vraestel lyk soos 'n 170-punt een.

Inhoudsgroep	Punte	Watter onderwerpe
Meganika	65	18 + 17 + 16 + 14
Elektrisiteit en magnetisme	55	23 + 17 + 15
Golwe, klank en lig	15	Doppler-effek alleen
Materie en materiale	15	foto-elektriese effek en atoomspektra alleen
Totaal	150	-

⭐ EKSAMEN GUNSTELING Meganika as bondel is 65 van die 150 punte, meer as die hele elektrisiteitsgroep en byna helfte van die vraestel. Beveilig daardie bondel eerste, en 'n groot deel van die totaal is reeds veilig. Gaan dan reguit na die grootste enkelvraag op die vraestel: elektriese stroombane met interne weerstand, 23 punte.

⚠️ GEWONE FOUT Elektrostatika hoër as elektriese stroombane rangskik omdat dit moeiliker voel. Stroombane dra 23 punte teenoor elektrostatika se 17, dus is stroombane die groter belegging. In dieselfde asem: elektrodinamika is nie die dun onderwerp waarvoor dit gereeld aangeneem word nie. Teen 15 punte dra dit presies soveel as die Doppler-effek en die foto-elektriese effek.

⚠️ GEWONE FOUT Aanneem dat 'n Kwartaal 3-onderwerp soos elektrodinamika laat vaar kan word omdat dit nie in die jongste Junie-vraestel verskyn het nie. Dit bly volledig binne omvang teen volle gewig in die Voorbereidende en die Finale vraestel. 'n Junie-afwesigheid weerspieël gewoonlik net die skoolrooster, nooit 'n sillabus-uitsluiting nie.

Die tipiese vraagvolgorde

Vraag	Gewone onderwerp	Groep
VRAAG 1 (1.1 tot 1.10)	meerkeuse, 2 punte elk, versprei oor al nege onderwerpe	al vier
VRAAG 2	vektore, kragte en Newton se wette	Meganika
VRAAG 3	vertikale projektielbeweging in een dimensie	Meganika
VRAAG 4	momentum en impuls	Meganika
VRAAG 5	arbeid, energie en drywing	Meganika
VRAAG 6	Doppler-effek, klank en rooiverskuiwing	Golwe, klank en lig
VRAAG 7	elektrostatika, Coulomb se wet en elektriese velde	Elektrisiteit en magnetisme
VRAAG 8	elektriese stroombane, byna altyd met interne weerstand	Elektrisiteit en magnetisme
VRAAG 9	elektrodinamika, masjiene en wisselstroom	Elektrisiteit en magnetisme
VRAAG 10	foto-elektriese effek en atoomspektra	Materie en materiale

Die VOLGORDE hierbo bly stabiel oor sittings heen. Wat van jaar tot jaar skuif, is die punte per vraag en hoeveel vrae 'n onderwerp oor versprei is, dus beplan volgens die onderwerpvolgorde en moet nooit vir jouself 'n vaste puntetal per vraagnommer belowe nie.

Ondersoekvaardighede word in die geskrewe vraestel getoets

Praktiese werk word intern binne die skool geassesseer, maar die VAARDIGHEDE van 'n ondersoek is op Vraestel 1 self eksamineerbaar, en die konteks daarvoor kom reguit uit die voorgeskrewe praktikum. Die Kwartaal 3-praktikum vir Fisika het twee dele: eerstens die bepaling van die interne weerstand van 'n battery, tweedens die bou van 'n reeks-parallelnetwerk uit bekende weerstande, waarvan die ekwivalente weerstand met 'n ammeter en 'n voltmeter gemeet en met die teoretiese waarde vergelyk word. Dit is presies die twee kontekste waarheen die stroombaanvraag telkens terugkeer.

Vaardigheid wat gevra word	Wat die punt verdien
Formuleer die ondersoekvraag	noem die onafhanklike en afhanklike veranderlike in een sin, as 'n vraag gestel
Skryf 'n hipotese	'n toetsbare stelling wat 'n rigting van verandering voorspel, nooit 'n vraag en nooit "ek dink" nie
Identifiseer die veranderlikes	onafhanklik (wat jy verander), afhanklik (wat jy meet), beheer (wat jy doelbewus konstant hou)
Lys apparaat	die spesifieke instrument, nie "toerusting" nie: ammeter, voltmeter, reostaat, verbindingsdrade, sel
Regverdig herhaalde lesings	herhaalde proewe verminder die effek van toevallige fout, dus is 'n gemiddelde meer betroubaar
Stel 'n voorsorgmaatreël	maak die skakelaar tussen lesings oop sodat die sel nie warm word en sy interne weerstand verskuif nie
Teken en lees die grafiek	V teenoor I vir die interne-weerstandpraktikum: die gradiënt se grootte is r en die V-afsnit is die EMK
Evalueer 'n gevolgtrekking	sê of die DATA dit ondersteun, en noem die spesifieke meting wat dit wel of nie doen nie

💡 MAKLIKE PUNT Die korrekte formule neerskryf voordat jy substitueer is baie dikwels sy eie metodepunt, selfs wanneer 'n latere rekenkundige stap misluk. VRAAG 1 kos ook niks ekstra om goed te beantwoord nie: een reël per subvraag, geen bewerking nodig nie, reguit na die opsieletter, en elke een van die tien is 'n volle 2 punte. Twintig punte in sowat vyftien minute is die beste tempo op die vraestel.

Kognitiewe vlakke vir Vraestel 1

Kognitiewe vlak	Aandeel van Vraestel 1	Punte, ongeveer	Tipiese opdrag
Onthou	15%	omtrent 23	definieer, noem, gee, skryf die formule neer
Verstaan	35%	omtrent 53	verduidelik, beskryf, interpreteer 'n grafiek, vergelyk twee situasies
Toepassing / Analisering	40%	omtrent 60	bereken in 'n nuwe konteks, ontleed 'n stroombaan of 'n v-t-grafiek, lei af
Evaluering / Skepping	10%	omtrent 15	beoordeel of 'n gevolgtrekking geldig is, verbeter of ontwerp 'n ondersoek

Hierdie verspreiding hoort aan Vraestel 1 alleen. Vraestel 2 se Verstaan-en-Toepassing-balans is anders en word nie hier gedruk nie; om een verspreiding vir albei vraestelle aan te haal is 'n werklike fout, nie 'n kortpad nie.

🔥 GEREELD GETOETS Die verspreiding self word nooit direk gevra nie, tog verklaar dit die hele vorm van die vraestel: met 40% van die punte by Toepassing en Analisering, gee die meeste vrae jou 'n onbekende scenario en verwag 'n bekende metode. Dit is presies waarom oefenberekeninge 'n punt veel meer beweeg as om 'n formulelys weer deur te lees.

Die nasienreëls wat op elke berekening geld

Vraestel 1 word per stap nagesien, nie as een blok nie, dus verander die wete van waar die individuele punte lê hoe jy skryf. Elke reël hieronder geld hier, en geld ewe veel op Vraestel 2.

Reël	Gevolg
Punte word gegee vir die korrekte formule, die korrekte substitusie, en die antwoord met sy eenheid	drie afsonderlike plekke om punte in een berekening te verdien
'n Onvanpaste formule tel nul, hoe perfek die substitusies ook al is	die regte vergelyking kies is die eerste werklike punt
'n Substitusiefout binne 'n korrekte formule	formule- en substitusiepunte behou, die res verloor
Geen formule geskryf nie maar elke substitusie korrek	een punt verbeur
Substitusies moet BINNE die formule verskyn	'n lys waardes bo die formule laat die substitusiepunt in gevaar
Die onderwerp van 'n formule verander	geen punt vir die herskikking self nie; skryf eers die formule in sy datablad-vorm
'n Formule geskryf sonder enige berekening aangepak	geen formulepunt nie
Tot een desimaal afgerond	in gevaar; rond die finale antwoord tot minstens TWEE desimale af tensy anders gesê
Eenhede hoort by die finale antwoord	'n korrekte syfer sonder eenheid verloor die antwoordpunt
Twee antwoorde gegee, geen een deurgehaal nie	slegs die EERSTE word nagesien, selfs al is die tweede korrek
Positiewe nasien tussen subvrae	'n verkeerde waarde wat korrek oorgedra en gebruik word, verdien steeds die latere punte, maar red nie 'n glips binne een multistap-subvraag nie

Uitgewerkte voorbeeld · waar die vyf punte werklik lê (uitgedink vir oefening)

V: 'n 4 kg blok word deur 'n 30 N krag, ewewydig aan die oppervlak, oor 'n rowwe horisontale oppervlak getrek. Die wrywingskrag is 10 N. Bereken die versnelling. (5)

F_net = ma formule, punt 1

Neem die rigting van beweging as positief: F_net = 30 + (−10) = 20 N korrekte netto krag, punt 2

20 = (4)a substitusie binne die formule, punt 3

a = 5,00 m·s⁻² waarde, punt 4

in die rigting van die aangewende krag rigting op 'n vektorantwoord, punt 5

∴ slegs twee van die vyf punte hang van die rekenwerk af. Om F_net = ma en die netto-kragreël neer te skryf beveilig reeds twee punte voordat 'n enkele sakrekenaarknoppie gedruk is, presies waarom 'n leë antwoord die duurste ding is wat jy kan skryf.

Die vier eksamengoue reëls

⚡ MOET MEMORISEER · die vier goue reëls

LDV, Lees Die Vraag: onderstreep die opdragwoord en elke gegewe waarde voordat jy een reël bewerking skryf. Wys elke stap: formule eerste, dan substitusie binne dit, dan die finale reël, want elke stap word afsonderlik nagesien. Eenhede en rigting: 'n eenheid op elke gemete grootheid en 'n rigting op elke vektorantwoord. Gaan na: hou die laaste paar minute oor vir eenhede, rigtings, afronding, en om te bevestig elke subvraag het 'n antwoord neergeskryf.

'n Sillabus voel oneindig groot totdat jy presies weet in welke fraksie van hom die punte werklik woon.- oor die puntegewig lees voor die inhoud

EEN-MINUUT OPSOMMING

Vraestel 1 is die Fisika-vraestel: 150 punte in 3 uur, geen geletterde afdelings nie, VRAAG 1 die tien meerkeuse-subvrae wat 20 punte tel en VRAAG 2 tot 10 die gestruktureerde 130. Amptelik groepeer die punte as Meganika 65, Elektrisiteit en magnetisme 55, Golwe klank en lig 15 en Materie en materiale 15, presies 150, met elektriese stroombane as die grootste enkelvraag op 23 punte en Newton se wette daarna op 18. Hierdie vraestel se kognitiewe verspreiding is 15% onthou, 35% verstaan, 40% toepassing en analisering, 10% evaluering en skepping, dus klop oefening met onbekende scenario's die herlees van formules. Berekeninge word per stap nagesien: formule, substitusie binne dit, antwoord met eenheid en rigting, tot minstens twee desimale afgerond, en slegs die eerste antwoord word nagesien.

IN DIE EKSAMEN

Spandeer die eerste paar minute om VRAAG 1 tot VRAAG 10 vlugtig deur te blaai en elkeen se onderwerp en puntetoekenning te merk. Moenie tyd mors om 'n afdelingsletter te soek nie, want daar is nie een nie.
Gebruik die puntegewigtabel om, voor die eksamen, te besluit hoeveel hersieningstyd elke oorblywende onderwerp nog verdien; 23 punte stroombane oortref 15 punte Doppler.
Onderstreep die opdragwoord in elke vraag. 'n "Bereken" wat soos 'n "noem" beantwoord word, of omgekeerd, is een van die algemeenste maniere waarop bekwame leerders punte verloor wat hulle werklik geweet het.
Skryf iets vir elke subvraag neer. Die formule alleen is 'n punt, en 'n leë reël is die enigste gewaarborgde nul op die vraestel.

Vraestel 1 · Meganika · 18 punte

Meganika · swaarste bondel op Vraestel 1 VEKTORE, KRAGTE & NEWTON SE WETTE

Hierdie onderwerp is byna altyd die eerste gestruktureerde Meganika-vraag, en dra saam met momentum, projektielbeweging en arbeid-energie die swaarste inhoudsbondel op die hele vraestel. Die punte sit nie in nuwe teorie nie - dit sit in 'n korrek gemerkte vryeliggaamdiagram en die dissipline om elke stap daarvan te wys. Hersien die TEGNIEK, nie 'n lang lys feite nie.

Wat jy moet kan doen

Teken 'n volledig gemerkte vryeliggaamdiagram vir elke voorwerp voordat jy een vergelyking neerskryf.
Ontbind die gewig van 'n voorwerp op 'n helling in sy mg sinθ- en mg cosθ-komponente.
Bepaal die normaalkrag uit die loodregte ewewigstoestand in plaas van om dit sonder meer gelyk aan mg te stel.
Toets die aftrekkende komponent teen die maksimum statiese wrywing om te besluit of die voorwerp gly, voordat jy kinetiese wrywing gebruik.
Stel een F net = ma-vergelyking per voorwerp op vir twee massas wat met 'n tou oor 'n katrol verbind is, en kombineer hulle dan.
Kombineer twee kragte wat op hoeke inwerk tot een resultante, met grootte sowel as rigting.
Bereken die gravitasiekrag tussen twee massas met Newton se Wet van Universele Gravitasie, met d van middelpunt tot middelpunt gemeet.

Waar die 18 punte vandaan kom

Een vryeliggaamdiagram plus een F_net = ma-vergelyking per voorwerp. Dit is die enkel mees herhaalde berekening in hierdie onderwerp en dra 4 tot 8 punte sodra 'n helling, wrywing of 'n katrolstelsel opdaag.
Gewig ontbind in hellingkomponente (mg sinθ en mg cosθ): 'n bykans gewaarborgde openingsubvraag, gewoonlik 2 tot 3 punte op sy eie.
'n Wet in woorde stel, of 'n grootheid as vektor of skalaar klassifiseer. Betroubare boekwerk van 1 tot 2 punte met geen berekeningsrisiko nie.
'n Universele gravitasie-berekening. 'n Kleiner, selfstandige subvraag van 3 tot 4 punte, selde in die res van die onderwerp ingevou.
Meerkeusevrae in VRAAG 1. Die tien meerkeusevrae is oor die vraestel se volle onderwerpspektrum versprei, elk 2 punte werd, so verwag vektore, wrywing of Newton se wette ook daar. Daardie punte staan reeds binne die 18 hierbo en word nie bygetel nie.

⭐ EKSAMEN GUNSTELING

'n Krat of blok op 'n growwe helling: eers 'n gly-of-bly-staan-toets teen die maksimum statiese wrywing, dan 'n versnellingsberekening met kinetiese wrywing, dikwels uitgebrei na 'n tweede voorwerp wat oor 'n katrol daaraan verbind is. Hierdie kombinasie verskyn feitlik elke jaar en dra gewoonlik 8-12 punte in een vraag.

🔥 GEREELD GETOETS

Gewig ontbind in 'n komponent parallel aan en 'n komponent loodreg op 'n helling, die normaalkrag uit ewewig (nie uit gewoonte gelyk aan mg gestel nie), en 'n aparte F_net = ma per voorwerp vir enige verbind stelsel.

⚠️ GEWONE FOUT

F_N = mg word net op 'n plat oppervlak sonder enige ander vertikale krag aanvaar - op 'n helling of met 'n skuins aangewende krag moet F_N uit die loodregte ewewigstoestand bereken word. 'n Newton-derdewet-paar verskyn nooit twee keer in dieselfde voorwerp se vryeliggaamdiagram nie, want die twee kragte werk op TWEE verskillende voorwerpe. sinθ en cosθ raak maklik omgeruil - teken die hoek eerder as om 'n reël uit die kop te onthou.

💡 MAKLIKE PUNT

"Is [grootheid] 'n vektor of 'n skalaar?" en "stel Newton se eerste/tweede/derde wet in woorde" is 1-2-punt-geskenke wat geen berekening verg nie - moenie hierdie oorslaan om by die som te kom nie.

📖 SLEUTELDEFINISIE

Vektor: grootte EN rigting (krag, gewig, verplasing). Skalaar: net grootte (massa, afstand, spoed). Newton 1: 'n voorwerp bly in rus of teen konstante snelheid tensy 'n nie-nul resulterende krag inwerk. Newton 2: F_net = ma, versnelling in dieselfde rigting as die resulterende krag. Newton 3: elke krag het 'n gelyke, teenoorgestelde reaksiekrag op die ANDER voorwerp. Wet van Universele Gravitasie: F = Gm₁m₂⁄d², altyd aantrekkend, d gemeet middelpunt-tot-middelpunt.

Kernstappe wat punte dra

Stap	Waarop dit neerkom
Ontbind 'n skuins krag	Projekteer op elke as met die hoek wat DIE KRAG (nie die oppervlak) met daardie as maak
Vind 'n resultante	Tel x-komponente op, tel y-komponente op, herkombineer met Pythagoras + inverse tangens
Toets vir glyding	Vergelyk die aftrekkende komponent met f_s(maks) = μ_sN; gly slegs as die aftrekkende komponent groter is
Verbind voorwerpe	Aparte vryeliggaamdiagram + aparte F_net=ma-vergelyking per voorwerp, dieselfde \|a\| en spanning oral

Die drie wette in eksamentaal

Wet	Kerngedagte	Vorm wat jy neerskryf
Eerste (traagheid)	geen verandering in beweging sonder 'n resulterende krag nie	ΣF = 0 → a = 0, dus rus of konstante snelheid
Tweede	a is reg eweredig aan F_net en omgekeerd eweredig aan m	F_net = ma, a in dieselfde rigting as F_net
Derde	elke krag het 'n gelyke, teenoorgestelde reaksie op die ANDER voorwerp	F_{A op B} = −F_{B op A}, dieselfde tipe krag

Konstante snelheid is die versteekte weergawe van die eerste wet: sodra 'n vraag "teen konstante spoed" sê, weet jy onmiddellik dat F_net = 0 en dat elke rigting se kragte moet balanseer. Dit is dikwels die enigste inligting wat jy nodig het om 'n onbekende krag te vind.
Die derdewet-paar moet altyd DIESELFDE tipe krag wees. Die reaksie op "die hamer se krag op die spyker" is "die spyker se krag op die hamer", nooit die spyker se gewig of die plank se normaalkrag nie.
Skryf 'n wet neer soos die nasienriglyn dit wil hê: die volledige sin, met "resulterende krag" en "in dieselfde rigting" ingesluit. 'n Halwe sin kry gewoonlik 'n halwe punt.

Wrywing: eers toets, dan versnel

Soort	Wanneer dit geld	Grootte
Statiese wrywing f_s	voorwerp nog in rus	groei presies so groot soos nodig, tot by die plafon f_s(maks) = μ_sN
Maksimum statiese wrywing f_s(maks)	op die randjie van beweging	μ_sN, die getal waarteen jy die aftrekkende komponent toets
Kinetiese wrywing f_k	voorwerp gly reeds	μ_kN, konstant en gewoonlik kleiner as f_s(maks)

Die riglyn stel dit uitdruklik: wrywing is eweredig aan die normaalkrag, onafhanklik van die kontakoppervlakte, en onafhanklik van die snelheid. 'n Antwoord wat 'n groter kontakvlak of 'n hoër spoed as rede vir meer wrywing gee, verloor die punt.
Die volgorde is nie onderhandelbaar nie: bereken N, bereken f_s(maks), vergelyk dit met die aftrekkende komponent, en gebruik EERS daarna f_k in F_net = ma. Wie dadelik met f_k begin, kan 'n versnelling bereken vir 'n voorwerp wat in werklikheid stilstaan.
Wanneer 'n skuins krag na onder gerig is, druk sy vertikale komponent die voorwerp harder teen die oppervlak vas en verhoog N; wanneer dit skuins boontoe trek, verlaag dit N. Albei verander die wrywing, wat presies is waarom N nooit sonder nadenke as mg geneem word nie.

⚡ MOET MEMORISEER

F_net = ma
F_g = mg F_g(par) = mg sinθ F_g(loodreg) = mg cosθ
f_s(maks) = μ_sN en f_k = μ_kN
F = Gm₁m₂⁄d² g = GM⁄d², met G = 6,67×10⁻¹¹ N·m²·kg⁻²

Geheue-wenk: "V-E-W" - Vryeliggaamdiagram eerste, Ewewig loodreg om FN te kry, Wrywing teen die maksimum toets - in daardie volgorde, elke keer.

Universele gravitasie · die selfstandige 3 tot 4 punte

F = Gm₁m₂⁄d² is ALTYD aantrekkend, en d word van MIDDELPUNT tot middelpunt gemeet, nie van oppervlak tot oppervlak nie. 'n Satelliet "300 km bo die Aarde" beteken d = 6,38×10⁶ + 3,00×10⁵ m, nie 3,00×10⁵ m nie. Hierdie een optelsom is die algemeenste enkele fout in die hele subvraag.
Die omgekeerde-kwadraat-vorm dra sy eie punt: verdubbel d en F word vier keer kleiner; verdriedubbel d en F word nege keer kleiner. Verwag hierdie as 'n meerkeusevraag sonder 'n enkele getal in sig.
g = GM⁄d² volg deur die satelliet se eie massa uit te deel. Dit is die rede waarom alle voorwerpe, ongeag massa, dieselfde versnelling in vryval het, en dit is 'n gunsteling verduidelikingsvraag.
G = 6,67×10⁻¹¹ N·m²·kg⁻² staan op die Vraestel 1-datablad saam met die Aarde se massa en radius. Jy hoef nie een van hulle te memoriseer nie, maar jy moet weet waar op die blad om te kyk.

Uitgewerkte voorbeeld 1 · Helling, wrywingstoets en versnelling (7 punte)

V: 'n Houtkas van 38 kg rus op 'n helling wat 18° met die horisontaal maak. μ_s = 0,35 en μ_k = 0,28 tussen kas en helling. (a) Toon of die kas onder swaartekrag alleen bly staan of afgly. (b) Indien dit gly, bereken die versnelling.

F_g(par) = mg sinθ = (38)(9,8)(sin18°) = 115,1 N

F_N = mg cosθ = (38)(9,8)(cos18°) = 354,3 N

f_s(maks) = (0,35)(354,3) = 124,0 N

Aangesien 115,1 N < 124,0 N, is die aftrekkende komponent kleiner as die maksimum statiese wrywing, dus BLY die kas staan.

∴ Die kas gly nie - dit bly in rus, aangesien F_g(par) < f_s(maks)

Uitgewerkte voorbeeld 2 · Verbind voorwerpe oor 'n katrol (6 punte)

V: Blok A (6 kg) rus op 'n growwe horisontale tafel (μ_k = 0,22) en is deur 'n ligte onrekbare tou, oor 'n wrywinglose katrol, verbind aan 'n hangende Blok B (4 kg). Bereken die versnelling van die stelsel en die spanning in die tou.

Vir B (vertikaal): m_Bg − T = m_Ba → (4)(9,8) − T = 4a → 39,2 − T = 4a

Vir A (horisontaal): T − f_k = m_Aa, waar f_k = (0,22)(6)(9,8) = 12,9 N → T − 12,9 = 6a

Tel bymekaar om T te elimineer: 39,2 − 12,9 = 10a → 26,3 = 10a → a = 2,63 m·s⁻²

T = 6(2,63) + 12,9 = 28,7 N

∴ Die stelsel versnel teen 2,63 m·s⁻², met 'n spanning van 28,7 N in die tou

Uitgewerkte voorbeeld 3 · Resultante van twee kragte op hoeke (4 punte)

V: Twee sleepkabels trek aan 'n vasgevalle bakkie. Kabel 1 lewer 240 N teen 25° bo die horisontaal, na regs bo. Kabel 2 lewer 180 N teen 50° bo die horisontaal, na links bo. Bereken die grootte en rigting van die resulterende krag.

Neem regs as positiewe x en op as positiewe y.

F_1x = 240 cos25° = 240 × 0,9063 = 217,51 N F_1y = 240 sin25° = 240 × 0,4226 = 101,42 N

F_2x = −180 cos50° = −180 × 0,6428 = −115,70 N F_2y = 180 sin50° = 180 × 0,7660 = 137,89 N

ΣF_x = 217,51 − 115,70 = 101,81 N ΣF_y = 101,42 + 137,89 = 239,31 N

R = √(101,81² + 239,31²) = √(10 365 + 57 269) = √67 634 = 260,07 N

θ = tan⁻¹(239,31 ÷ 101,81) = tan⁻¹(2,3506) = 66,95° bo die horisontaal, na die kant waar ΣF_x positief is

∴ Die resultante is 260,07 N teen 66,95° bo die horisontaal, skuins na regs bo

Uitgewerkte voorbeeld 4 · Universele gravitasie op 'n satelliet (4 punte)

V: 'n Kommunikasiesatelliet met 'n massa van 1 250 kg wentel 420 km bo die Aarde se oppervlak. Neem die Aarde se massa as 5,98×10²⁴ kg en sy radius as 6,38×10⁶ m. Bereken (a) die gravitasiekrag op die satelliet, en (b) die gravitasieversnelling op daardie hoogte.

Eers die middelpunt-tot-middelpunt-afstand: d = 6,38×10⁶ + 4,20×10⁵ = 6,80×10⁶ m

(a) F = Gm₁m₂⁄d² = (6,67×10⁻¹¹)(5,98×10²⁴)(1 250) ÷ (6,80×10⁶)²

Teller = (6,67×10⁻¹¹)(5,98×10²⁴) = 3,99×10¹⁴, dan ×1 250 = 4,99×10¹⁷

Noemer = (6,80×10⁶)² = 4,62×10¹³

F = 4,99×10¹⁷ ÷ 4,62×10¹³ = 1,08×10⁴ N, gerig na die Aarde se middelpunt

(b) g = GM⁄d² = 3,99×10¹⁴ ÷ 4,62×10¹³ = 8,64 m·s⁻²

Let op dat die satelliet se eie massa in (b) uitgedeel het, wat presies is waarom g nie van die vallende voorwerp se massa afhang nie.

∴ F = 1,08×10⁴ N en g = 8,64 m·s⁻² op daardie hoogte

Die punt sit nie in die som nie, dit sit in die diagram wat jy teken voor jy begin.- oor Newton se wette onder eksamendruk

🧠 AKTIEWE HERROEPING

Watter een van die volgende is 'n vektorgrootheid?(2)

'n Blok rus op 'n growwe helling. Watter uitdrukking gee die normaalkrag korrek?(2)

Waarom verskyn 'n Newton-derdewet-paar nooit saam in een voorwerp se vryeliggaamdiagram nie?(2)

As die afstand tussen twee massas verdubbel word, word die gravitasiekrag tussen hulle:(2)

'n Blok rus stil op 'n growwe helling, met die aftrekkende komponent van sy gewig kleiner as f_s(maks). Die statiese wrywing wat op die blok inwerk is:(2)

'n Skaatser gly teen 'n konstante snelheid oor gladde ys. Wat kan jy oor die resulterende krag op die skaatser aflei?(2)

Watter een van die volgende sal die kinetiese wrywingskrag op 'n glyende blok VERGROOT?(2)

'n Blok van 20 kg rus op 'n wrywinglose helling wat 30° met die horisontaal maak. Bereken die komponent van die blok se gewig parallel aan die helling.(4)

'n Trollie van 9 kg op 'n wrywinglose tafel is deur 'n tou oor 'n katrol verbind aan 'n hangende massa van 5 kg. Stel die twee bewegingsvergelykings op en bereken die versnelling van die stelsel en die spanning in die tou.(6)

'n Ruimtetuig met 'n massa van 900 kg wentel 800 km bo die Aarde se oppervlak. Die Aarde se massa is 5,98×10²⁴ kg en sy radius 6,38×10⁶ m. Bereken die gravitasiekrag op die ruimtetuig, en toon duidelik hoe jy die afstand d bepaal.(5)

Verduidelik vir 'n Graad 8: hoe wys twee mense wat mekaar op skaatsplankies wegstoot vir jou Newton se tweede EN derde wet op dieselfde oomblik?

EEN-MINUUT OPSOMMING

Teken die vryeliggaamdiagram eerste. Ontbind gewig in F_g(par) en F_g(loodreg) op 'n helling, toets teen f_s(maks) voor jy beweging aanvaar, en pas F_net = ma per voorwerp toe vir 'n verbind stelsel. F_N is net gelyk aan mg op 'n plat oppervlak sonder enige ander vertikale krag. Gravitasie volg 'n omgekeerde-kwadraat-vorm: F = Gm₁m₂⁄d².

IN DIE EKSAMEN

Waar: VRAAG 2 op Vraestel 1, die eerste gestruktureerde vraag, byna sonder uitsondering. VRAAG 1 se meerkeusevrae raak hierdie inhoud ook, en daardie punte tel binne dieselfde 18.
Tipiese vraag: 'n helling met wrywing, 'n gly-of-bly-staan-toets, en dikwels 'n tweede voorwerp oor 'n katrol daaraan gekoppel. Begroot 12 tot 15 minute vir die volledige vraag.
Wat punte verdien: 'n korrek gemerkte vryeliggaamdiagram en 'n duidelik vervangde formule voor die finale getal - nie die syfer alleen nie. Die vervanging moet BINNE die formule verskyn, nie in 'n lys bokant dit nie.
Rond af tot minstens twee desimale en skryf die eenheid net by die finale antwoord. 'n Korrekte getal sonder eenheid verloor die antwoordpunt.

🔒 MOMENTUM EN IMPULS

🔒 VERTIKALE PROJEKTIELBEWEGING

🔒 ARBEID, ENERGIE EN DRYWING

🔒 DOPPLER-EFFEK

🔒 ELEKTROSTATIKA

🔒 ELEKTRIESE STROOMBANE

🔒

8 onderwerpe nog gesluit

Dit is 'n gratis voorsmakie van Onderwerp 1. Die volle gids het elke onderwerp, die selfmerk-vasvrae, oefeneksamens, beplanner, joernaal en welstand-hulpmiddels.

Ontsluit die volle gids op WhatsApp Sien pryse

'n Wenner is 'n verloorder wat een keer meer probeer het.- hou vol tot by die eksamen