Lewensoriëntering

Gee EEN term vir hierdie beskrywing: “Mense anders behandel, of hulle ongelyke kanse gee, weens hul geslag.”

Gee EEN term vir hierdie beskrywing: “Tot wie ’n persoon romanties of seksueel aangetrokke is.”

Gee EEN term vir hierdie beskrywing: “Om te kies om nie seks te hê nie.”

Gee EEN term vir hierdie beskrywing: “Aktiwiteite wat jy in jou vrye tyd vir genot en hernuwing kies.”

Gee EEN term vir hierdie beskrywing: “Hoe mag tussen mense of groepe gedeel of gebruik word, hetsy gelyk of ongelyk.”

Watter EEN van die volgende help om vertroue in jouself en ander te bou?

Watter EEN is ’n waarde wat verantwoordelike besluite oor seksualiteit rig?

Watter EEN is ’n positiewe manier om verandering te hanteer?

Watter EEN is ’n betroubare plek vir ’n tiener om vertroulike raad oor seksueel-oordraagbare siektes en voorbehoeding te kry?

Watter EEN is ’n lewensrol eerder as ’n lewensfase?

’n Vraag lui: “Onderskei tussen selfvertroue en selfversekerdheid. (4)” Watter antwoord sou al 4 punte verdien?

’n Vraag lui: “Onderskei tussen seks en geslag. (4)” Watter antwoord sou al 4 punte verdien?

’n Vraag lui: “Onderskei tussen primêre en sekondêre veranderinge van adolessensie. (4)” Watter antwoord sou al 4 punte verdien?

’n Vraag lui: “Onderskei tussen rekreasie en ’n oefenprogram. (4)” Watter antwoord sou al 4 punte verdien?

’n Vraag lui: “Onderskei tussen positiewe en negatiewe maniere om verandering te hanteer. (4)” Watter antwoord sou al 4 punte verdien?

’n Skoolkennisgewing lui: “Basaarhelpers gesoek. Meisies: bak asseblief koek. Seuns: dra asseblief die tafels en stoele.” Watter antwoord identifiseer die stereotipe en sy uitwerking korrek?

Lees die uittreksel: “Mpumi se kêrel kies haar klere, antwoord haar boodskappe vir haar en sê: ‘Meisies wat argumenteer, word nie mooi behandel nie.’ Sy het opgehou om haar vriende te besoek.” Watter antwoord identifiseer korrek ’n teken van ongelyke mag en die uitwerking daarvan?

Lees die uittreksel: “By ’n partytjie met alkohol bly ’n ouer man drankies en geskenke vir Zinhle (15) koop. Later vra hy haar om saam met hom weg te gaan.” Watter antwoord noem korrek ’n risikofaktor en verduidelik hoe dit die risiko verhoog?

Lees die uittreksel: “Nadat sy ouers geskei het, het Lungile opgehou om met sy vriende te praat, agter die toilette begin rook en vir sy suster gesnou.” Watter antwoord identifiseer korrek ’n negatiewe hanteringstrategie en sy langtermyn-uitwerking?

Lees die uittreksel: “Siya (16) werk Saterdae in sy oom se winkel en speel vir die skoolspan. Oefening bots nou met sy skof en hy voel verskeur.” Watter antwoord verduidelik korrek hoe sy rolle bots?

’n Leerder begin ’n antwoord van 4 punte: “Stereotipes kan leerders beperk. ’n Seun wat lief is om te kook, kan Verbruikerstudie oorslaan omdat klasmaats sê dis vir meisies.” Hierdie sinne gee die feit en die uitbreiding. Watter sin voeg die KWALIFIKASIE by?

’n Leerder skryf: “Gereelde oefening verlaag stres. Dit stel endorfiene vry, wat die bui lig en die liggaam ontspan.” Watter sin voeg die UITKOMS by?

’n Leerder skryf: “Rekreasie verlaag stres.” Dit is die feit. Watter sin is die UITBREIDING wat die tweede punt verdien?

’n Leerder beantwoord ’n vraag van 4 punte: “Selfbewussyn help ’n tiener om goeie besluite te neem. Om haar eie waardes te ken laat haar toe om dinge te weier wat daarteen indruis. Nie elke druk is maklik om te weerstaan nie, en sy het dalk steeds ondersteuning van ’n vertroude volwassene nodig.” Watter skakel ONTBREEK?

Die vraag is “Verduidelik hoe afknouery ’n leerder se selfvertroue kan raak. (4)” Watter antwoord bevat al vier skakels: feit, uitbreiding, kwalifikasie en uitkoms?

Die vraag is “Adviseer Zinhle hoe om te reageer, en gee ’n uitkoms vir elke stuk raad. (4)” Ouer seuns by ’n slaappartytjie sê vir Zinhle (15) sy moet saam met hulle drink of huis toe gaan. Watter antwoord sou volpunte verdien?

Die vraag is “Adviseer Mbali hoe om te reageer, en gee ’n uitkoms vir elke stuk raad. (4)” Klasmaats vra vir Mbali om ’n intieme foto van ’n ander meisie, wat op ’n groepklets uitgelek het, aan te stuur. Watter antwoord sou volpunte verdien?

Die vraag is “Adviseer Amahle hoe om te reageer, en gee ’n uitkoms vir elke stuk raad. (4)” Amahle (15) het aanlyn met ’n volwasse vreemdeling gesels wat haar nou alleen wil ontmoet. Watter antwoord sou volpunte verdien?

Die vraag is “Adviseer Yolanda hoe om te reageer, en gee ’n uitkoms vir elke stuk raad. (4)” Yolanda (16) word maandelikse sakgeld aangebied deur ’n ouer man met ’n kar, wat sê sy kan hom later “terugbetaal”. Watter antwoord sou volpunte verdien?

Die vraag is “Adviseer Sanele hoe om te reageer, en gee ’n uitkoms vir elke stuk raad. (4)” Sanele (15) word geterg deur vriende wat sê ’n “regte man” moet seks hê. Hy is nie gereed nie. Watter antwoord sou volpunte verdien?

Verduidelik hoe geslagsongelykheid in ’n verhouding ’n leerder se emosionele welstand en skoolwerk kan skaad. (4)

1. Inhoud: geslagsongelykheid gee een maat meer mag, sodat hy of sy besluit en beheer wat die ander mag doenDie feit koppel ongelykheid aan mag binne die verhouding: wie besluit en wie moet gehoorsaam. ‘Geslagsongelykheid is onregverdig’ alleen is nie genoeg nie.
2. Gekoppelde paar: die beheerde maat leef in vrees en kan nie praat nie, wat angs en lae selfvertroue bringDie uitbreiding is die emosionele uitwerking, soos die vraag vra: vrees, angs, skaamte of verlaagde selfvertroue.
3. Inhoud: kwalifikasie, nie elke verhouding is so nie, maar die risiko is hoër waar mag ongelyk is, en ondersteuning kan die skade verminder’n Kwalifikasie is ’n beperking. Dit wys jy beweer nie elke verhouding is mishandelend nie.
4. Inhoud: uitkoms, sy kan skool misloop, haar punte daal en haar planne vir die toekoms lyDie vraag noem skoolwerk, so die uitkoms moet ’n skoolresultaat wees: afwesigheid, dalende punte of ’n verlore toekoms.

Geslagsongelykheid gee een maat meer mag, sodat hy besluit wat die ander mag doen en haar foon en haar vriende beheer. Die beheerde maat leef in vrees, kan nie praat nie en voel angstig, en haar selfvertroue daal. Nie elke verhouding is so nie, maar die risiko is hoër waar mag ongelyk is, en ’n berader of ’n vertroude volwassene kan haar help. Sy kan skool misloop, haar punte daal en haar planne vir die toekoms ly.

Refilwe (15) word deur haar kêrel gevra om ’n intieme foto van haarself aan hom te stuur. Hy sê: “Almal doen dit. As jy regtig lief is vir my, sal jy.” Sy voel ongemaklik en weet nie wat om te sê nie. Adviseer Refilwe hoe om te reageer, en gee ’n uitkoms vir elke stuk raad. (6)

1. Inhoud: adviseer ’n duidelike weiering, sê Nee en herhaal dit as hy weer vraDie eerste stuk raad moet ’n handeling wees wat Refilwe kan uitvoer: ’n duidelike Nee, herhaal as hy weer vra.
2. Gekoppelde paar: uitkoms van weier, hy sien sy bedoel dit en sy behou haar selfrespek en haar privaatheid’n Uitkoms sê wat verander as gevolg van die raad. ‘Sê Nee’ verdien een punt; ‘sodat hy sien sy bedoel dit’ verdien die tweede.
3. Inhoud: adviseer om te onthou dat sodra ’n foto gestuur is, dit gekopieer, gedeel of geplaas kan word, so sy moet dit nie stuur nieKritiese denke en besluitneming: weeg die risiko voordat jy optree. ’n Intieme foto stuur is een van die genoemde risikofaktore.
4. Gekoppelde paar: uitkoms, sy vermy verleentheid, afknouery en ’n beskadigde reputasieDie gevolg van nie stuur nie: geen foto om rond te gaan nie, dus geen skaamte of afknouery nie.
5. Inhoud: adviseer om ’n ouer, vertroude volwassene of berader te vertel en te dink aan om die verhouding te beëindig as hy aanhou drukWaar om hulp te kry: ’n ouer, onderwyser, berader of Childline (116), wat gratis en 24 uur oop is. ’n Maat wat aanhou druk, respekteer nie haar reg om Nee te sê nie.
6. Gekoppelde paar: uitkoms, sy kry ondersteuning en is nie meer onder druk nieDie gevolg van vertel: sy het ondersteuning en dra nie die druk alleen nie.

Refilwe moet ’n duidelike “Nee, ek sal dit nie stuur nie” sê en dit herhaal as hy weer vra, sodat hy sien dat sy dit bedoel en sy haar selfrespek en haar privaatheid behou. Sy moet onthou dat sodra ’n foto gestuur is, dit gekopieer, gedeel of aanlyn geplaas kan word, sodat weier haar teen verleentheid, afknouery en ’n beskadigde reputasie beskerm. As hy aanhou druk, moet sy vir ’n ouer of ’n skoolberader vertel en dink daaraan om die verhouding te beëindig, sodat sy ondersteuning kry en nie meer onder druk is nie.

Bespreek TWEE maniere krities waarop ’n tiener die emosionele veranderinge van adolessensie kan hanteer: (i) om met ’n vertroude volwassene te praat, en (ii) om ’n stokperdjie soos musiek, kuns of joernaalskrywing te begin. Sê vir elke manier hoe dit help, gee een beperking of risiko, en gee jou eie oordeel. (8)

1. Inhoud: praat help, want kommer krimp wanneer dit gedeel word en die tiener voel verstaan en kry raadEerste manier, deel een: sê hoe praat nou help. Die vraag vra ‘hoe dit help’, so ‘praat is goed’ alleen verdien niks.
2. Gekoppelde paar: op die lange duur bou dit vertroue en veerkragtigheid, sodat die tiener toekomstige veranderinge beter hanteerDie tweede punt is die langtermynvoordeel: veerkragtigheid (die vermoë om te herstel) en sterker verhoudings.
3. Inhoud: beperking of risiko, die volwassene verstaan dalk nie of oordeel dalk, dit kan moeilik wees om oop te maak, en praat los nie altyd die probleem op nie‘Krities’ beteken jy gee ook ’n beperking of ’n risiko. Daarsonder is die antwoord net ’n beskrywing.
4. Inhoud: oordeel, oor die algemeen is praat die moeite werd of die nuttigste, veral as die volwassene versigtig gekies wordDie laaste punt van elke manier is jou eie oordeel: ’n beredeneerde gevolgtrekking soos ‘oor die algemeen’ of ‘myns insiens’.
5. Inhoud: ’n stokperdjie help, want dit gee ’n gesonde uitlaatklep om gevoelens uit te druk, ontspan die tiener en verlaag stresTweede manier, deel een: hoe die stokperdjie nou help. Rekreasie verlaag stres, lig die bui en gee ’n veilige manier om gevoelens uit te druk.
6. Gekoppelde paar: mettertyd bou dit vaardighede, selfvertroue en selfagtingDie tweede punt is die langer termyn wins: nuwe vaardighede, selfvertroue en ’n beter opinie oor jouself.
7. Inhoud: beperking of risiko, ’n stokperdjie kan ’n manier word om die probleem te vermy en los dit nie op sy eie op nieDie risiko van ’n stokperdjie is vermyding: die gevoel word gesus maar die probleem bly. Dit maak die bespreking krities.
8. Inhoud: oordeel, ’n stokperdjie werk die beste as ondersteuning saam met praat, nie as plaasvervanger nie’n Tweede oordeel, nou oor die stokperdjie. ’n Beredeneerde uitspraak oor elke manier lig die antwoord na die hoër vlak.

Om met ’n vertroude volwassene te praat help, want kommer krimp wanneer dit gedeel word, en die tiener voel verstaan en kry raad en ondersteuning. Op die lange duur bou dit vertroue en veerkragtigheid, sodat die tiener toekomstige veranderinge beter hanteer. Die volwassene verstaan egter dalk nie of kan oordeel, en dit kan moeilik wees om oop te maak, so praat is nie ’n volmaakte oplossing nie. Oor die algemeen dink ek dat om te praat die nuttigste manier is, mits die volwassene versigtig gekies word. ’n Stokperdjie soos musiek of ’n joernaal help, want dit gee ’n gesonde uitlaatklep om gevoelens uit te druk, en dit ontspan die tiener en verlaag stres. Mettertyd bou dit vaardighede, selfvertroue en selfagting. Op sy eie kan ’n stokperdjie egter ’n manier word om die probleem te vermy, en dit los dit nie op nie. Myns insiens werk ’n stokperdjie die beste as ondersteuning saam met praat, en nie as ’n plaasvervanger nie.

Verduidelik aan ’n Graad 8-leerder die verskil tussen selfvertroue en selfversekerdheid, met een voorbeeld van elk.

Verduidelik aan ’n Graad 8-leerder wat tussen adolessensie en volwassenheid met die liggaam, die gevoelens en die vriendskappe gebeur, en hoekom dit normaal is.

Verduidelik aan ’n Graad 8-leerder wat veerkragtigheid is, en gee twee gesonde maniere om te hanteer wanneer die lewe verander.