Elke onderskeiding begin by een onderwerp op 'n slag.- begin nou
Wie die vorm van die vraestel ken, verloor nooit punte aan verrassing nie. Jy verloor punte aan onkunde oor jou eie eksamen, nie aan die vrae nie.- ken die eise voordat jy leer
Hierdie afdeling is die kaart van jou hele eindeksamen. Dit gee jou die punte, die tyd, die afdelings, die keusereëls en die woordtellings van elke vraestel. Alles wat later in hierdie gids staan, hang aan hierdie raamwerk. Lees dit een keer noukeurig deur voordat jy met enige onderwerp begin, en lees dit weer die aand voor elke vraestel.
| Simbool | Etiket | Wat dit beteken |
|---|---|---|
| ⭐ | EKSAMEN GUNSTELING | Vraagsoorte wat in byna elke sitting opduik |
| 🔥 | GEREELD GETOETS | Hoe opbrengs, leer dit tot dit outomaties is |
| ⚠️ | GEWONE FOUT | Presies waar leerders elke jaar punte weggooi |
| 💡 | MAKLIKE PUNT | Lae hangende vrug van een tot twee punte |
| 🧠 | AKTIEWE HERROEPING | Toets jouself, antwoorde ontsluit teen 80 persent |
| 📖 | SLEUTELDEFINISIE | Die bewoording wat 'n nasiener wil sien |
| ⚡ | MOET MEMORISEER | Reëls en getalle wat jy nie mag vergeet nie |
| Vraestel | Punte | Tyd | Afdelings | Wat jy beantwoord |
|---|---|---|---|---|
| V1 Taal in konteks | 70 | 2 uur | A Leesbegrip 30 · B Opsomming 10 · C Taalstrukture en -konvensies 30 | Alles verpligtend, geen keuse hoegenaamd |
| V2 Letterkunde | 80 | 2,5 uur | A Gedigte 30 · B Roman 25 · C Drama 25 | VYF antwoorde altesaam: drie uit A, een uit B, een uit C (jou skool se voorgeskrewe werke kan dit verander, sien die boksie by die afdelingsvorm) |
| V3 Skryfwerk | 100 | sien die waarskuwing hieronder | A Opstel 50 · B Langer transaksionele tekste 2 x 25 = 50 | EEN opstel uit ses tot agt keuses, TWEE langer transaksionele tekste |
| V4 Mondeling | 50 | deur die jaar | Voorbereide toespraak 2 x 10 · onvoorbereide toespraak 15 · luisterbegrip 15 | Intern geassesseer, nie 'n sittingvraestel nie |
| SKRIFTELIKE TOTAAL | 70 + 80 + 100 = 250 punte | |||
| Afdeling | Punte | Voorgestelde tyd | Wat voor jou lê | Keuse |
|---|---|---|---|---|
| A Leesbegrip | 30 | 50 min | Een of meer tekste van saam ongeveer 600 tot 700 woorde, met 'n visuele teks daarby | Geen, alles verpligtend |
| B Opsomming | 10 | 30 min | Een teks van ongeveer 320 woorde, waaruit jy sewe punte haal | Geen |
| C Taalstrukture en -konvensies | 30 | 40 min | Advertensie 10, strokiesprent 10, taalvrae en teksredigering op 'n artikel 10 | Geen |
| Afdeling | Punte | Voorgestelde tyd | Vorm |
|---|---|---|---|
| A Gedigte | 30 | 40 min | TWEE uit vier voorgeskrewe gedigte (2 x 10) plus EEN verpligte ongesiene gedig (10) |
| B Roman | 25 | 50 min | Een antwoord: die opstelvraag of die kontekstuele vraag |
| C Drama | 25 | 50 min | Een antwoord: die opstelvraag of die kontekstuele vraag |
| Vyf antwoorde altesaam | Drie uit A, een uit B, een uit C | ||
| Afdeling | Punte | Woordtelling | Keuse | Rubriek |
|---|---|---|---|---|
| A Opstel | 50 | 350 tot 400 woorde | EEN uit ses tot agt opdragte, waarvan die laastes prikkelprente is | Inhoud en beplanning 30 + Taal, styl en redigering 15 + Struktuur 5 |
| B Langer transaksionele teks 1 | 25 | 180 tot 200 woorde | TWEE uit die gegewe opdragte | Inhoud, beplanning en formaat 15 + Taal, styl en redigering 10 |
| B Langer transaksionele teks 2 | 25 | 180 tot 200 woorde |
| Skryfstuk | Vraestel | Punte | Woorde | Word woordtelling aangedui? |
|---|---|---|---|---|
| Opsomming | V1 Afd B | 10 | 80 tot 90 | Ja, die opdrag vra dit; die nasiener tel self en trek geen punte af as dit ontbreek nie |
| Poësie-opstel | V2 Afd A | 10 | 200 tot 250 | Ja, skryf dit onderaan neer |
| Letterkunde-opstel oor roman of drama | V2 Afd B of C | 25 | 350 tot 400 | Ja |
| Opstel | V3 Afd A | 50 | 350 tot 400 | Ja |
| Langer transaksionele teks | V3 Afd B | 25 elk | 180 tot 200 | Ja, en net die inhoud word getel, nie adresse of aanhef nie |
Elke afdeling van elke vraestel word teen 'n vaste mengsel van denkvlakke opgestel. Dit is nie 'n riglyn nie: dit is die resep waarvolgens die vraestel gemaak word. Weet jy dit, weet jy dat ongeveer twee uit elke vyf punte suiwer terugvind en herrangskik is, en dat een uit elke vyf punte jou eie oordeel vra.
| Vlak | Wat gevra word | Aandeel van die punte | Tipiese vraagwoorde |
|---|---|---|---|
| Vlak 1 en 2: Letterlik en Herorganisering | Vind die feit in die teks, of stel die feite in jou eie woorde saam | 40 persent | Noem, gee, haal aan, identifiseer, som op |
| Vlak 3: Afleiding | Lei af wat die teks impliseer maar nie uitdruklik sê nie | 40 persent | Verduidelik, bespreek, waarom, wat beteken, wat stel dit voor |
| Vlak 4 en 5: Evaluering en Waardering | Oordeel oor die teks se doeltreffendheid, en reageer op die skrywer se taal, toon of houding | 20 persent | Bespreek krities, evalueer, stem jy saam, hoe doeltreffend is, wat is jou indruk |
| Vraagwoord | Wat gevra word | Lengte | Wat die punt verdien |
|---|---|---|---|
| Noem / Gee / Identifiseer | Een feit, sonder verduideliking | 'n Woord of kort frase | Die presiese term. Ekstra woorde kan 'n fout intrek. |
| Haal aan | Die woorde presies soos hulle staan | Een reël of sinsdeel, in aanhalingstekens | 'n Letterlike aanhaling. Jou eie woorde verdien hier niks. |
| Verduidelik / Bespreek | 'n Feit plus die rede daaragter | Een tot twee volsinne per punt | Die stelling en die "omdat" wat dit dra. |
| Motiveer / Staaf / Bewys | 'n Standpunt plus 'n bewys uit die teks | Stelling, bewys, verbinding | Die verwysing na die teks self. |
| Vergelyk / Kontrasteer | Albei kante uitdruklik teenoor mekaar | Een sin per kant plus 'n skakelwoord | Woorde soos "terwyl" of "daarteenoor" wat die vergelyking sigbaar maak. |
| Bespreek krities / Evalueer | Jou eie oordeel, gestaaf uit die teks | 'n Kort beredeneerde paragraaf | 'n Duidelike standpunt wat jy kies en dan verdedig. |
| Stem jy saam? | 'n Standpunt, hoe dan ook, mits gestaaf | Ja of nee plus twee redes uit die teks | Albei kante kan vol punte kry. Die punte lê in die stawing. |
0 tot 5 min: blaai deur die hele vraestel, merk hoeveel subvrae per afdeling. Hierdie vyf minute kom uit Afdeling A se blok van 50, nie bo-op die 120 nie.
5 tot 50 min: Afdeling A. Lees die hele teks eers deur, dan eers die vrae. Onderstreep elke puntetoekenning.
50 tot 80 min: Afdeling B, die opsomming, in een aaneenlopende blok. Nooit halfpad onderbreek nie.
80 tot 115 min: Afdeling C. Advertensie, strokiesprent, taalvrae, in daardie volgorde.
115 tot 120 min: gaan na dat elke subvraag 'n antwoord het en dat die opsomming se woordtelling neergeskryf is. Hierdie vyf minute is die stert van Afdeling C se blok van 40, nie bo-op die 120 nie.
0 tot 5 min: besluit jou kruiskombinasie en skryf dit bo-aan jou antwoordblad neer. Hierdie vyf minute kom uit Afdeling A se eie blok van 40, nie bo-op die 150 nie.
5 tot 40 min: Afdeling A. Twee voorgeskrewe gedigte plus die verpligte ongesiene gedig.
40 tot 90 min: Afdeling B, die roman.
90 tot 140 min: Afdeling C, die drama.
140 tot 150 min: tel jou antwoorde. Dit moet presies vyf wees, met een opstel en een kontekstuele vraag oor B en C heen.
| Afdeling in hierdie gids | Vraestel | Punte wat dit bedien |
|---|---|---|
| Leesbegrip | V1 Afd A | 30 |
| Opsomming | V1 Afd B | 10 |
| Taalstrukture en -konvensies | V1 Afd C | 30 |
| Ongesiene gedig | V2 Afd A | 10 |
| Opstel | V3 Afd A | 50 |
| Langer transaksionele tekste | V3 Afd B | 50 |
| Algemene taalfoute, verwysingsblad, eksamenstrategie | oor die hele eksamen | ondersteunend |
V1 tel 70 in 2 uur: leesbegrip 30, opsomming 10, taalstrukture 30, alles verpligtend. V2 tel 80 in 2,5 uur: gedigte 30 waarvan die ongesiene gedig 10 verpligtend is, roman 25 en drama 25, met vyf antwoorde altesaam en die kruisreël van een opstel plus een kontekstuele vraag oor B en C heen. V3 tel 100: opstel 50 van 350 tot 400 woorde, plus twee langer transaksionele tekste van 25 elk en 180 tot 200 woorde elk. V3 se duur staan in konflik tussen 2,5 uur en 3 uur, so oefen teen 2,5 uur. Skriftelike totaal 250. Mondeling 50 word intern deur die jaar afgeneem. Die kognitiewe mengsel bly 40 persent Vlak 1 en 2, 40 persent Vlak 3 en 20 persent Vlak 4 en 5.
Die antwoord is altyd in die teks of afleibaar uit die teks. 'n Leesbegripvraag toets nooit wat jy weet nie, net wat jy lees.- die enigste reël wat altyd geld
Afdeling A gee jou 30 punte vir 'n teks van ongeveer 600 tot 700 woorde, gewoonlik met 'n visuele teks daarby soos 'n prent, 'n grafiek of 'n advertensie. Dit is die enigste afdeling van die hele eksamen waar die volledige antwoord voor jou op die bladsy lê. Dit is dus die goedkoopste 30 punte in die vak, en presies daarom is die verlies daaraan die pynlikste.
| Stap | Tyd | Wat jy doen | Waarom dit punte red |
|---|---|---|---|
| 1. Volledige eerste lees | 5 min | Lees die hele teks deur sonder om te skryf. Kyk ook na die visuele teks, die titel en die byskrif. | Die titel dra dikwels die skrywer se houding. Die visuele teks dra gewoonlik twee tot vier van die 30 punte. |
| 2. Vrae eers, dan die tweede lees | 3 min | Lees al die vrae deur en onderstreep elke vraagwoord en elke puntetoekenning. | Jy weet dan waarna jy in die tweede lees soek, en jy sien watter vrae in watter paragraaf lê. |
| 3. Merkende tweede lees | 4 min | Lees weer en merk in die kantlyn watter vraag by watter paragraaf hoort. | Jy vermy die grootste tydsverkwister van almal: elke keer van voor af soek na 'n reël. |
| 4. Antwoord in volgorde | 33 min | Werk van vraag een af deur. Skryf presies soveel feite as wat die punte vra. | Die vrae volg gewoonlik die teks se volgorde. Jy hou dan momentum en jy oorskryf nie. |
| 5. Kontroleer | 5 min | Gaan na dat elke subvraag 'n antwoord het, en dat 'n vraag wat opsies gee (as daar een is) die letter EN die woord het. | Elke oop spasie is 'n gewaarborgde nul. Daar is geen negatiewe merking nie. |
Die getal tussen hakies is 'n instruksie, nie 'n voorstel nie. Dit sê presies hoeveel afsonderlike idees jy moet gee. Skryf jy minder, kan jy nie vol punte kry nie. Skryf jy meer, mors jy tyd en jy loop die risiko dat 'n foutiewe ekstra idee 'n korrekte een teenspreek.
| Punte | Wat verwag word | Vorm van jou antwoord | Toets vir jouself |
|---|---|---|---|
| (1) | Een feit | 'n Woord, 'n frase of hoogstens een kort sin | Kan ek dit in vyf woorde se? Dan is dit 'n 1-punt-antwoord. |
| (2) | Een feit plus een rede, of twee feite | Twee duidelike sinne, of een sin met "omdat" | Staan die woord omdat, sodat of want in my antwoord? |
| (3) | Drie afsonderlike idees, of 'n stelling plus bewys plus verduideliking | Drie sinne, of drie genommerde punte | Kan ek my antwoord in drie stukke breek wat elk apart staan? |
| (4) | Twee stellings elk met 'n rede, of 'n aanhaling plus 'n volle bespreking | 'n Kort paragraaf van vier tot vyf sinne | Het ek twee kante, of twee redes, uitdruklik geskei? |
Aanhaal en in jou eie woorde antwoord is twee verskillende opdragte met twee verskillende nasienreëls. Verwar hulle en jy kry nul vir 'n antwoord wat inhoudelik reg is.
| Opdrag | Wat jy doen | Wat 'n nul kry |
|---|---|---|
| "Haal EEN woord aan wat ..." | Skryf presies een woord neer, in aanhalingstekens, presies soos dit gespel is. | Twee woorde. Ook 'n woord uit die verkeerde paragraaf. |
| "Haal 'n sin aan wat ..." | Skryf die hele sin oor, met aanhalingstekens en die oorspronklike leestekens. | 'n Halwe sin, of jou eie parafrase. |
| "Stel in jou EIE woorde ..." | Skryf die idee in nuwe woorde. Vervang die sleutelwoorde met sinonieme. | Woordelikse oorskryf uit die teks. Dit verdien niks, hoe korrek ook al. |
| "Motiveer / Staaf jou antwoord" | Gee jou stelling, dan die bewys uit die teks, dan die verbinding tussen die twee. | 'n Stelling sonder bewys. Dit kry gewoonlik die helfte. |
| Vlak | Aandeel | Tipiese vraag | Jou skryfvorm |
|---|---|---|---|
| Vlak 1 en 2 | 40 persent | Noem twee redes waarom die skrywer se plan misluk het. | Twee kort feite, direk uit die teks, genommer. |
| Vlak 3 | 40 persent | Verduidelik waarom die skrywer die woord "stilte" in paragraaf drie herhaal. | Feit plus omdat. Wat die skrywer doen, en die effek daarvan op die leser. |
| Vlak 4 en 5 | 20 persent | Is die titel 'n gepaste keuse vir hierdie teks? Motiveer. | Standpunt, twee bewyse uit die teks, kort slotsin. Albei kante kan vol punte kry. |
Die vraag "Wat beteken die woord X soos dit in paragraaf 4 gebruik word?" toets nie jou woordeskat nie, maar jou vermoë om betekenis uit die omringende sinne af te lei. Werk so:
Die uittreksel en die vrae hieronder is deur ons geskryf as oefenmateriaal. Dit is nie 'n werklike vraestel se teks nie.
Elke dorp het 'n uur waarin dit ophou pretendeer. By ons is dit tussen vier en vyf in die oggend, wanneer die laaste hond klaar geblaf het en die eerste bakkery se ligte nog nie aan is nie. In daardie uur is die hoofstraat nie 'n hoofstraat nie, net asfalt met 'n paar pale langs. Ek het vir drie maande lank elke oggend in daardie uur geloop, nie omdat ek gesond wou word nie, maar omdat ek wou hoor hoe 'n plek klink wanneer niemand na dit kyk nie.
Wat ek gehoor het, was nie stilte nie. Dit was 'n dorp wat asemhaal: 'n hek wat sug, 'n kraan wat iewers drup, 'n vragmotor wat op die N-pad 'n gedagte ver verbyry. Ons dink stilte is die afwesigheid van klank. Dit is nie. Stilte is die afwesigheid van aandag. Sodra jy luister, is daar nooit stilte nie.
Vraag: Noem TWEE klanke wat die skrywer in die vroeë oggend gehoor het. (2)
Modelantwoord:
Waarom dit vol punte kry: twee afsonderlike feite, genommer, direk uit die teks, geen ekstra prosa nie. Een punt per klank.
Vraag: Verduidelik waarom die skrywer sê dat stilte "die afwesigheid van aandag" is en nie van klank nie. (3)
Modelantwoord: Die skrywer wys dat klank altyd teenwoordig is, want selfs in die stilste uur hoor hy 'n hek, 'n kraan en 'n vragmotor. Wat verander, is nie die klank nie maar die luisteraar: wanneer mense besig is, gee hulle nie aandag aan die klanke om hulle nie en noem hulle dit stilte. Sodra hy doelbewus luister, verdwyn die stilte, wat bewys dat stilte 'n toestand van die luisteraar is en nie van die plek nie.
Waarom dit vol punte kry: drie afsonderlike idees (klank bly altyd daar, aandag is die veranderlike, luister bewys die punt) met die skarnierwoorde want en wat bewys.
Vraag: Is "Die stil ure van 'n dorp" 'n gepaste titel vir hierdie teks? Motiveer jou antwoord met verwysing na die teks. (3)
Modelantwoord, standpunt JA: Ja, die titel is gepas. Die hele teks speel in daardie een uur tussen vier en vyf af en die skrywer keer drie maande lank daarheen terug, wat wys hoe sentraal daardie tydvenster is. Terselfdertyd is die titel ironies, want die skrywer se slotsom is juis dat daardie "stil" ure vol klank is, en die spanning tussen die titel en die slot is wat die leser laat verder dink.
Modelantwoord, standpunt NEE: Nee, die titel is misleidend. Die teks handel nie werklik oor stilte nie, maar oor aandag en oor hoe mense ophou luister. 'n Titel wat na luister verwys, sou die kern beter dra, want die skrywer verwerp die woord "stilte" uitdruklik in sy laaste sin.
Waarom albei vol punte kry: die punte lê in die stawing uit die teks, nie in die keuse nie. Elke antwoord dra 'n duidelike standpunt, ten minste twee bewyse en 'n slotsin.
| Fout | Wat dit kos | Die regstelling |
|---|---|---|
| Woordeliks oorskryf waar "in jou eie woorde" gevra word | Die volle punt, hoe korrek ook al | Vervang elke sleutelwoord met 'n sinoniem voordat jy skryf. |
| Stelling sonder bewys waar "motiveer" gevra word | Gewoonlik die helfte | Skryf altyd: stelling, dan bewys, dan verbinding. |
| Een sin vir 'n vraag van vier punte | Drie punte, sonder dat jy dit agterkom | Onderstreep die puntetoekenning voordat jy begin skryf. |
| Net die letter van 'n opsie, waar die vraag die woord ook vra | Die halwe punt | Skryf die letter EN die volle antwoord neer. |
| 'n Subvraag oorgeslaan en nooit teruggekom nie | Alles wat daardie vraag werd was | Merk oorgeslane vrae met 'n groot kruisie in die kantlyn. |
| Die visuele teks nooit gekyk nie | Twee tot vier punte | Kyk na die visuele teks tydens die eerste lees, nie aan die einde nie. |
Afdeling A tel 30 punte in ongeveer 50 minute op 'n teks van 600 tot 700 woorde plus 'n visuele teks. Werk in vyf stappe: lees alles, lees die vrae en merk vraagwoorde en punte, tweede merkende lees, antwoord in volgorde, kontroleer. Die punte tussen hakies sê hoeveel idees om te gee: een punt is een feit, twee punte is feit plus rede, vier punte is 'n kort paragraaf. Haal presies aan wanneer aangehaal moet word en gebruik jou eie woorde wanneer dit gevra word, want die verkeerde vorm kry nul. Vlak 1 en 2 dra 40 persent, Vlak 3 dra 40 persent en Vlak 4 en 5 dra 20 persent. Kyk altyd na die visuele teks.
Dit is 'n gratis voorsmakie van Onderwerp 1. Die volle gids het elke onderwerp, die selfmerk-vasvrae, oefeneksamens, beplanner, joernaal en welstand-hulpmiddels.
Ontsluit die volle gids op WhatsAppSien pryseJou joernaal word net op hierdie toestel en blaaier gestoor (dit sinkroniseer nie oor toestelle nie en gaan verlore as jy blaaier-data uitvee). Gebruik "Voer uit" om 'n kopie te hou.
Eksamenstres is heeltemal normaal. Hier is 'n paar dinge wat werk. Niks hiervan vervang 'n dokter of 'n vertroude grootmens nie.
Boks-asemhaling: 4 tel in, 4 hou, 4 uit, 4 hou. Doen dit vier keer.
Kyk eers na die voorbeeld hieronder, maak dan jou eie een. Merk elke onderwerp af soos jy dit klaarmaak.
Voorbeeld (reeds ingevul)
| Datum | Vak | Onderwerp | Klaar |
|---|---|---|---|
| Ma 8 Jul | Afrikaans Huistaal | Jou swakste onderwerp, notas + opsomming | ✓ |
| Di 9 Jul | Afrikaans Huistaal | Volgende onderwerp + 10 oefenvrae | ✓ |
| Wo 10 Jul | Afrikaans Huistaal | 'n Volledige vraestel onder tyd | – |
| Do 11 Jul | Afrikaans Huistaal | Merk die vraestel, hersien swak plekke | – |
Jou plan
| Datum | Vak | Onderwerp | Klaar |
|---|---|---|---|
Jou plan word net op hierdie toestel gestoor. Gebruik "Voer plan uit" om 'n kopie te hou.
'n Wenner is 'n verloorder wat een keer meer probeer het.- hou vol tot by die eksamen