Ekonomie

Reële BBP-groei per kwartaal in ’n klein ekonomie: J1 K1 2,4%; J1 K2 1,1%; J1 K3 −0,9%; J1 K4 0,6%. Watter kwartaal het die laagste groeikoers gehad?

Bruto toegevoegde waarde per sektor in Jaar 1: primêr R450 miljard; sekondêr R1 200 miljard; tersiêr R3 100 miljard. ’n 1-punt-item sê: ‘Haal die sekondêre sektor se bruto toegevoegde waarde aan, met sy eenheid.’ Watter antwoord verdien die punt?

Uit ’n berig: ‘Die munisipaliteit het die watertarief van R18 na R21 per kiloliter verhoog nadat die koste van pomp met 9% gestyg het.’ ’n 1-punt-item sê: ‘Haal die rede vir die tariefverhoging aan.’ Watter woorde beantwoord dit?

Indiensneming per sektor, in duisende werksgeleenthede: landbou 840; mynbou 460; vervaardiging 1 150; dienste 7 300. ’n Leerder moet die sektor met die minste werk noem en die waarde met sy eenheid gee. Watter antwoord is volledig en korrek?

’n Spotprent wys ’n koper met ’n leë beursie voor ’n bord wat lees ‘Brood R25’. Sy sê: ‘Net ’n halwe brood vandag.’ In die vier-skuif-lees van ’n spotprent (kyk, sê, benoem, skakel), watter stelling is die BENOEM-skuif?

’n Dorp het 8 000 werkendes en 2 000 werkloses. Watter formule van die formulekaart gee die werkloosheidskoers?

Huur styg van R3 000 na R3 300. Watter formule van die formulekaart gee ’n persentasieverandering?

’n Plaas skuif van punt A na punt B op sy PMK, en offer 30 t koring op om 10 t mielies te verkry. Watter formule van die formulekaart gee ’n geleentheidskoste?

’n Land het ’n geboortesyfer van 20 en ’n sterftesyfer van 8, albei per 1 000. Watter formule van die formulekaart gee die natuurlike groeikoers van ’n bevolking?

Die sekondêre sektor lewer R1 000 miljard van ’n totale bruto toegevoegde waarde van R5 000 miljard. Watter formule van die formulekaart gee ’n sektor se aandeel van die totaal, as ’n persentasie?

’n Leerder beantwoord ‘Toon met behulp van ’n grafiek die uitwerking van ’n toename in die vraag na skoolskoene op hul prys (4)’. In haar sketsgrafiek loop hoeveelheid teen die vertikale as op en prys oor die horisontale as. D en S is benoem, e is gestippel na P en Q, en D1 en e1 word getoon. Watter punt is in gevaar?

Vir ‘Toon met behulp van ’n grafiek die uitwerking van ’n daling in die prys van rys op die vraag na pap (4)’ teken ’n leerder prys op en hoeveelheid oor met albei asse benoem, twee kruisende kurwes sonder name, e gestippel na P en Q, en ’n nuwe kurwe met die naam D1 met e1, P1 en Q1 gemerk. Watter toevoeging verdien die ontbrekende punt?

’n Leerder teken ’n benoemde grafiek vir ‘’n toename in die vraag na taxiritte’: asse benoem, D en S benoem, e waar hulle kruis, D1 regs met e1 gemerk. Daar is geen stippellyne van e na die prys- en hoeveelheidsas nie. Watter punt gaan verlore?

Vir ‘Toon met behulp van ’n grafiek die uitwerking van ’n toename in die vraag na fietse’ wys ’n leerder asse, benoemde kurwes D en S, e met P en Q, en ’n tweede vraagkurwe regs geteken maar sonder naam, sonder ’n nuwe ewewig gemerk. Watter toevoegings verdien die laaste punt?

Vir ‘Toon met behulp van ’n grafiek die uitwerking van ’n toename in die vraag na mieliemeel op die prys daarvan’ skuif ’n leerder die aanbodkurwe na regs en noem dit S1. Alles anders is benoem. Wat moet sy verander?

Die prys van ’n brood styg van R25 na R30. Bereken die persentasieverandering.

’n Taxistaanplek het verlede week 400 passassiers per dag vervoer en hierdie week 310. Bereken die persentasieverandering.

Primêre sektor se bruto toegevoegde waarde groei van R500 miljard na R540 miljard. Bereken die persentasieverandering.

Skoolgeld styg van R2 400 na R2 760 per jaar. Bereken die persentasieverandering.

’n Woonstel se huur daal van R3 200 na R2 880 per maand. Bereken die persentasieverandering.

’n Leerder bereken die werkloosheidskoers vir ’n dorp met 3 000 werkloses en 9 000 werkendes: 3 000 ÷ 9 000 × 100 = 33,3%. Wat het skeefgeloop, en wat is die korrekte koers?

Reële BBP het van R1 200 miljard tot R1 260 miljard gestyg. ’n Leerder skryf (1 260 − 1 200) ÷ 1 260 × 100 = 4,8%. Wat is die fout, en wat is die korrekte antwoord?

’n Plaas skuif van punt A (60 t mielies, 20 t sonneblom) na punt B (40 t mielies, 30 t sonneblom). ’n Leerder skryf: geleentheidskoste van 10 t meer sonneblom = 10 ÷ 20 = 0,5 t sonneblom vir elke ton mielies. Waar is die fout?

’n Land het ’n geboortesyfer van 24 en ’n sterftesyfer van 9, albei per 1 000. ’n Leerder skryf: natuurlike groeikoers = 24 − 9 = 15, so die bevolking groei met 15%. Wat het sy uitgelaat, en wat is die korrekte koers?

Reële BBP-groei in vier kwartale was 2,4%; −0,8%; 1,2% en 1,2%. ’n Leerder bereken die gemiddelde groeikoers as (2,4 + 0,8 + 1,2 + 1,2) ÷ 4 = 1,4%. Wat is verkeerd, en wat is die korrekte gemiddelde?

Reële BBP-groei het van 1,8% in J1 K1 tot 0,6% in J1 K2 gedaal. ’n Leerder sê: ‘Die ekonomie het in J1 K2 gekrimp.’ Watter uitspraak is korrek?

Die werkloosheidskoers het van 28% tot 31% gestyg. ’n Leerder skryf: ‘Dit het met 3% gestyg.’ ’n Tweede leerder skryf: ‘Dit het met 3 persentasiepunte gestyg.’ Watter stelling is korrek?

Tersiêre bruto toegevoegde waarde was 70% van die totaal in Jaar 1 en 70% in Jaar 2, terwyl totale bruto toegevoegde waarde van R5 000 miljard tot R5 200 miljard gegroei het. ’n Leerder sê: ‘Die tersiêre sektor het nie gegroei nie, want sy aandeel het dieselfde gebly.’ Watter uitspraak is korrek?

Reële BBP was R1 023 miljard in J1 K2, R1 011 miljard in J1 K3 en R1 017 miljard in J1 K4. ’n Leerder sê: ‘Groei het in J1 K4 teruggekeer, so die ekonomie is terug waar dit in J1 K2 was.’ Watter uitspraak is korrek?

’n Taxitarief het van R20 tot R25 gestyg, ’n styging van 25%. Daaglikse passassiers het van 400 tot 300 gedaal, ’n daling van 25%. ’n Leerder sê: ‘Die styging en die daling kanselleer mekaar, so daaglikse inkomste het dieselfde gebly.’ Watter uitspraak is korrek?

Vir hierdie gids geskryf. Toon met behulp van ’n grafiek die uitwerking van ’n toename in die vraag na skoolskoene op hul prys. Beskryf die grafiek wat jy sou teken, byskrif vir byskrif: wat op elke as is, hoe die kurwes benoem word, wat jy aan die begin merk en wat jy vir die verandering wys en benoem. Skryf volledige sinne. (4)

1. grafiek: asse benoem, prys (P) op die vertikale as en hoeveelheid (Q) op die horisontale asDie asse-punt is vir albei asse wat op die regte plekke benoem is: prys gaan op, hoeveelheid gaan oor. Omgeruilde asse waag dit.
2. grafiek: albei kurwes benoem, die vraagkurwe D en die aanbodkurwe S’n Kurwe sonder naam kos die kurwes-punt, so die nasiener soek D en S op die sketsgrafiek.
3. grafiek: die beginewewig e gemerk waar D en S kruis en gestippel na P en QDie begin-punt is vir e met sy stippellyne na die prys- en hoeveelheidsas, sodat die begin-P en -Q afgelees kan word.
4. grafiek: die verandering getoon en benoem, D verskuif regs na D1 met die nuwe ewewig e1, P1 en Q1 (’n hoër prys)Net die kurwe wat die vraag verander, beweeg: ’n toename in vraag skuif D na regs. Die nuwe kurwe en die nuwe punt moet name dra.

Prys (R per paar skoene) gaan op die vertikale as en hoeveelheid (pare skoene) oor die horisontale as, met ’n kort titel. Die vraagkurwe D loop af en die aanbodkurwe S loop op, en ek skryf D en S langs hulle. Ek merk e waar D en S kruis en stippel dit oor na P op die pryssas en af na Q op die hoeveelheidsas. Meer vraag verskuif net die vraagkurwe, so D skuif na regs en ek noem dit D1; dit kruis S by die nuwe ewewig e1, wat ek stippel na ’n hoër prys P1 en ’n groter hoeveelheid Q1.

Vir hierdie gids geskryf. ’n Dorp het 3 750 werkloses en 11 250 werkendes.
(a) Bereken die arbeidsmag. (1)
(b) Bereken die werkloosheidskoers. Toon AL jou berekeninge: skryf die formule, die vervanging, die werk en die antwoord met sy eenheid, en sluit af met ’n sin wat sê wat die antwoord beteken. (4)

1. akkuraatheid: (a) arbeidsmag = 3 750 + 11 250 = 15 000Die arbeidsmag is die werkendes plus die werkloses. Dit is die basis van die koers, so dit kom eerste.
2. metode: (b) formule, werkloosheidskoers = werkloses ÷ arbeidsmag × 100Die formule is die eerste regmerkie: die werkloses word gedeel deur die arbeidsmag, nie deur die werkendes nie.
3. metode: (b) vervanging, 3 750 ÷ 15 000 × 100As jy die getalle in die formule sit, wys dit watter syfer deur watter gedeel word. Hierdie punt bly staan by ’n rekenfout in die antwoord.
4. metode: (b) werk, 0,25 × 100Een reël werk wys waar die antwoord vandaan kom.
5. akkuraatheid: (b) antwoord, 25%, met sy betekenisDie akkuraatheidspunt is vir 25 met die %-teken en ’n sin wat sê dat ’n kwart van die arbeidsmag geen werk het nie.

(a) Die arbeidsmag = 3 750 + 11 250 = 15 000. (b) Werkloosheidskoers = werkloses ÷ arbeidsmag × 100. Vervang, 3 750 ÷ 15 000 × 100 = 0,25 × 100 = 25%, wat beteken dat een uit elke vier mense in die arbeidsmag geen werk het nie.

Vir hierdie gids geskryf. Reële BBP teen konstante pryse, in R miljard: J1 K1 1 200; J1 K2 1 212; J1 K3 1 200; J1 K4 1 224. Reële BBP-groei was 1,8% in die kwartaal voor J1 K1, 1,0% in J1 K2, −1,0% in J1 K3 en 2,0% in J1 K4.
(a) Haal die groeikoers aan in die kwartaal waarin die ekonomie gekrimp het. (1)
(b) Groei het in J1 K2 van 1,8% tot 1,0% gedaal. Verduidelik hoekom uitset nie in daardie kwartaal gedaal het nie. (2)
(c) Bereken die persentasieverandering in reële BBP van J1 K3 tot J1 K4. Toon AL jou berekeninge. (3)

1. herroep: (a) −1,0%, in J1 K3’n Aanhaal-item wil die syfer uit die bron hê met sy teken en eenheid; as jy die minus weglaat, verloor jy die punt.
2. feit-verduidelik: (b) die groeikoers van 1,0% is nog positief, so reële BBP het steeds gestygDie eerste verduidelikingspunt is vir die lees van die teken: 1,0% is bo nul, so die ekonomie het steeds gegroei.
3. feit-verduidelik: (b) uitset daal net wanneer die groeikoers negatief is; hier het dit gestyg, maar stadigerDie tweede punt is vir die reël: ’n dalende koers is ’n vertraging, en uitset daal net wanneer die koers negatief is.
4. metode: (c) die formule, (nuut − oud) ÷ oud × 100Die formule deel die verandering deur die ou waarde, die beginpunt.
5. metode: (c) die vervanging, (1 224 − 1 200) ÷ 1 200 × 100J1 K3 is die ou waarde, 1 200, en J1 K4 die nuwe een, 1 224; om deur 1 224 te deel is die gewone glips.
6. akkuraatheid: (c) die antwoord, 2%, ’n toenameDie akkuraatheidspunt is vir 2 met die %-teken en die rigting van die verandering.

(a) Die ekonomie het in J1 K3 gekrimp, toe die groeikoers −1,0% was. (b) ’n Groeikoers van 1,0% is nog positief, so reële BBP het in J1 K2 steeds gestyg. Uitset daal net wanneer die groeikoers negatief is; hier het dit gestyg, maar stadiger as tevore. (c) Persentasieverandering = (nuut − oud) ÷ oud × 100. Vervang, (1 224 − 1 200) ÷ 1 200 × 100 = 24 ÷ 1 200 × 100. Die antwoord is 2%, ’n toename in reële BBP.

Verduidelik aan ’n Graad 8-leerder hoekom ’n dalende groeikoers nie beteken dat die ekonomie krimp nie. Gebruik reële BBP-syfers van jou eie.

Verduidelik aan ’n Graad 8-leerder wat jy moet teken en benoem om vier punte te verdien vir ’n grafiek wat wys hoe meer vraag na ’n goed sy prys verhoog.

Verduidelik aan ’n Graad 8-leerder hoekom ons deur die ou waarde deel wanneer ons ’n persentasieverandering bereken, met ’n prys van R20 wat tot R25 styg.