Landbou is nie ’n lys boerderywoorde nie. Dit is die werk om te besluit wat om te verbou, hoe om vir die grond en die diere te sorg, en hoekom.The GOAT Notes™
’n Plaas is ’n besigheid. Dit verander grond, water, saad, diere, arbeid en geld in kos en inkomste, maar nie een van hierdie hulpbronne pas self op homself nie. Iemand moet besluit hoe hulle gebruik word, en daardie taak is bestuur.
Hoekom ’n plaas bestuur nodig het (die redes):
Wat goeie bestuur gee (die voordele):
’n Rede beantwoord “hoekom het ons dit nodig?” en kom voor die werk. ’n Voordeel beantwoord “wat kry ons?” en kom daarna. “Hulpbronne is beperk” is ’n rede; “’n groter wins” is ’n voordeel.
Die vyf bestuursbeginsels. ’n Bestuurder doen op elke plaas dieselfde vyf take. Die KABV noem hulle die bestuursbeginsels.
Beplanning is om vooraf te besluit wat gedoen moet word, hoe, wanneer, deur wie en met wat, sodat die plaas se doelwitte bereik word. ’n Goeie plan het ’n duidelike doel, ’n tydsgrens en ’n lys van die hulpbronne wat dit nodig het. Dit spaar geld, berei die plaas voor op risiko en vertel elke werker wat van hom of haar verwag word.
Kontrole is om na te gaan of die resultate met die plan ooreenstem en reg te maak wat nie ooreenstem nie. Sonder kontrole is ’n plan net ’n wens. Kontrole verloop in vier stappe:
Koördinering is om mense, take, hulpbronne en tyd bymekaar te pas sodat werk in die regte volgorde gebeur en niks vermors word of staan en wag nie. ’n Plaas kan ’n goeie plan hê en steeds misluk as die saad aankom nadat die plantspan huis toe is.
Motivering is om werkers goeie redes te gee om goed en gewillig te werk. Werkers wat waardeer voel, werk harder, bly langer en maak minder foute. ’n Boer kan op verskeie maniere motiveer:
Kommunikasie is om inligting deur te gee sodat die persoon wat dit ontvang dit verstaan en daarop kan optree. Dit het ’n sender, ’n boodskap en ’n ontvanger, en is eers volledig wanneer die ontvanger dit verstaan het. ’n Boer kan kommunikeer deur te praat, in vergaderings, per foon, op ’n kennisbord, of skriftelik en met prente. Op ’n plaas waar werkers verskillende tale praat, moet ’n boodskap dalk in meer as een gegee word.
Vrae gee ’n kort plaasstorie en vra watter beginsel dit wys. Soek die leidraadwoorde, noem die beginsel en haal die leidraad aan. Die rooster hieronder plaas al vyf beginsels langs mekaar met ’n voorbeeld in gewasproduksie en een in diereproduksie.
Mnr. Dlamini verbou mielies. In Augustus het hy neergeskryf dat hy die noordelike land in November sal plant, in September saad sal bestel en vier werkers vir die plantwerk sal huur. In Januarie het hy deur die lande geloop, gesien dat die mielies agter die teiken is wat hy neergeskryf het, en ’n lekkende besproeiingspyp reggemaak.
Een punt vir elke beginsel en een vir elke leidraad. ’n Beginsel sonder ’n leidraad verdien een punt, nie twee nie.
Bou elke definisie so: wat dit is, wat die boer doen, ’n voorbeeld. Elke deel is een regmerkie.
Me. Pretorius het melkkoeie. (A) Elke Vrydag skryf sy die volgende week se take op die kennisbord en lees dit in Afrikaans en in isiXhosa voor. (B) Sy betaal ’n bonus aan die melkers wie se melk elke maand die skoonste is.
Moenie (A) koördinering noem nie: niks word in tyd bymekaar gepas nie, inligting word deurgegee. Moenie (B) kontrole noem nie: niemand korrigeer ’n gaping nie.
Watter sin is die beste definisie van bestuur op ’n plaas?
’n Boer sê: “Ek gebruik my grond, arbeid en geld so versigtig as moontlik sodat die plaas sy doelwitte bereik.” Wat doen die boer?
Watter een hiervan is ’n rede waarom ’n plaas bestuur nodig het?
Watter een hiervan is ’n voordeel van goeie bestuur?
Plaas A stel doelwitte, gee elke werker ’n taak en gaan die resultate na. Plaas B doen niks hiervan nie. Ná drie seisoene het Plaas A ’n hoër wins en minder vermorsing. Wat wys dit?
Watter sin beskryf beplanning?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van beplanning in gewasproduksie?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van beplanning in diereproduksie?
Watter vraag beantwoord beplanning?
Mnr. Naidoo het geen lys van take gehou nie, die saad die dag voor plant bestel en toe gevind dat daar geen kunsmis is nie. Watter beginsel het hy oorgeslaan, en wat sou dit gedoen het?
Wat is kontrole as bestuursbeginsel?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van kontrole in gewasproduksie?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van kontrole in diereproduksie?
Watter lys wys die stappe van kontrole in die regte volgorde?
’n Boer vind dat die koeie minder melk gee as die geskrewe teiken en verander hul voer. Watter beginsel gebruik die boer, en hoekom?
Wat is koördinering?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van koördinering in gewasproduksie?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van koördinering in diereproduksie?
Die plantdatums is neergeskryf en elke werker is vertel, maar die trekker, die saad en die werkers het op drie verskillende dae opgedaag. Watter beginsel het misluk?
Watter stelling onderskei koördinering reg van kommunikasie?
Wat is motivering as bestuursbeginsel?
Watter een hiervan is ’n manier om plaaswerkers te motiveer?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van motivering in diereproduksie?
Werkers op ’n vrugteplaas bedank ná een seisoen. Loon is laat betaal en niemand het hulle bedank nie. Watter beginsel moet die boer eerste verbeter?
Watter handeling sal die motivering van werkers waarskynlik die meeste verlaag?
Wat is kommunikasie as bestuursbeginsel?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van kommunikasie in gewasproduksie?
Watter een hiervan is ’n voorbeeld van kommunikasie in diereproduksie?
Hoekom moet ’n boer seker maak dat die werkers ’n instruksie verstaan het?
Werkers het die verkeerde land gespuit omdat die instruksie oor ’n raserige land geskree is. Watter beginsel het misluk?
Definieer bestuur en gee TWEE redes hoekom ’n plaas dit nodig het. (4)
Bestuur is die gebruik van die plaas se hulpbronne, soos grond, arbeid en kapitaal, op die beste moontlike manier om die plaas se doelwitte te bereik. ’n Plaas het bestuur nodig omdat sy hulpbronne beperk is en nie vermors moet word nie. Dit het ook bestuur nodig omdat boerdery riskant is, aangesien weer, pryse en siektes verander.
Thandi verbou sojabone. In Julie het sy die plantdatum, die saad om te bestel en die getal werkers wat nodig is, neergeskryf. In Desember het sy die plante gemeet, gesien dat die noordelike land agter haar teiken is en ekstra kunsmis bestel. Noem TWEE bestuursbeginsels wat in die storie gewys word en haal vir elk ’n leidraad aan. (4)
Beplanning. Leidraad: “die plantdatum, die saad om te bestel en die getal werkers wat nodig is, neergeskryf” in Julie. Kontrole. Leidraad: “die plante gemeet, gesien dat die noordelike land agter haar teiken is en ekstra kunsmis bestel” in Desember.
’n Leerder skryf: “Kontrole beteken om vooraf te besluit wat die plaas sal doen.” (a) Is die leerder reg? (b) Noem die beginsel wat die leerder beskryf het. (c) Sê wat kontrole werklik is. (d) Gee EEN voorbeeld van kontrole in gewasproduksie. (4)
Nee, die leerder is nie reg nie. Dit is beplanning, wat vooraf besluit. Kontrole is om die resultate teen die plan na te gaan en enige verskil reg te maak. Meet byvoorbeeld elke week die groei van die plante en herstel die besproeiing as die plante agter is.
Verduidelik vir ’n Graad 8-leerder wat bestuur is en hoekom ’n plaas dit nodig het.
Verduidelik vir ’n vriend hoe beplanning en kontrole verskil, met ’n plaas wat jy ken of jou kan voorstel.
Verduidelik vir iemand wat nuut op ’n plaas is hoe koördinering en kommunikasie ’n span help om goed te werk, en hoekom hulle nie dieselfde is nie.
Dit is 'n gratis voorsmakie van Onderwerp 1. Die volle gids het elke onderwerp, die selfmerk-vasvrae, oefeneksamens, beplanner, joernaal en welstand-hulpmiddels.
Ontsluit die volle gids op WhatsAppSien pryseJou joernaal word net op hierdie toestel en blaaier gestoor (dit sinkroniseer nie oor toestelle nie en gaan verlore as jy blaaier-data uitvee). Gebruik "Voer uit" om 'n kopie te hou.
Eksamenstres is heeltemal normaal. Hier is 'n paar dinge wat werk. Niks hiervan vervang 'n dokter of 'n vertroude grootmens nie.
Boks-asemhaling: 4 tel in, 4 hou, 4 uit, 4 hou. Doen dit vier keer.
Kyk eers na die voorbeeld hieronder, maak dan jou eie een. Merk elke onderwerp af soos jy dit klaarmaak.
Voorbeeld (reeds ingevul)
| Datum | Vak | Onderwerp | Klaar |
|---|---|---|---|
| Ma 8 Jul | Fisika | Jou swakste onderwerp, notas + opsomming | ✓ |
| Di 9 Jul | Fisika | Volgende onderwerp + 10 oefenvrae | ✓ |
| Wo 10 Jul | Fisika | 'n Volledige vraestel onder tyd | – |
| Do 11 Jul | Fisika | Merk die vraestel, hersien swak plekke | – |
Jou plan
| Datum | Vak | Onderwerp | Klaar |
|---|---|---|---|
Jou plan word net op hierdie toestel gestoor. Gebruik "Voer plan uit" om 'n kopie te hou.
Elke stelsel wat jy kan klassifiseer, elke praktyk wat jy kan verduidelik en elke term wat jy reg kan spel, is ’n punt wat jy reeds in die sak het. Gaan haal hulle.