⭐ EKSAMEN GUNSTELING
Wetgewing verskyn in al 6 die ontleedde vraestelle (6/6). Reken op 'n opstel of scenario van 30-40 punte. Elke wet word volgens dieselfde 7-vraag-raamwerk getoets.
Klein bietjie elke dag klop 'n groot bietjie eendag.- leer die raamwerk een keer, pas dit 8 keer toe
Al 8 hierdie wette is na 1994 gepromulgeer om apartheid se ongeregtighede reg te stel, gelykheid en regverdigheid te verseker.
Wat jy moet kan doen
Pas die D-I-O-S-M-B-raamwerk op enige wet toe deur die doel, impak, oortredings, strafmaatreëls, maniere om na te kom en besonderse aspekte te gee
Noem elk van die agt wette se volle naam, nommer, jaar en die liggaam wat dit afdwing
Verduidelik hoe die vaardigheidsheffing gefinansier word en hoe dit tussen die SETA en die Nasionale Vaardigheidsfonds verdeel word
Noem die WBDV se bepalings oor werksure, oortydtariewe, verlof en kinderarbeid sonder om die tydperke te verwar
Lys die vyf BBSEB-pilare en onderskei die BBSEB-wet van die SEB-beleid
Identifiseer die wet waaraan 'n besigheid in 'n scenario nie voldoen nie en haal die bewoording aan wat dit bewys
Onderskei die verbruikersregte onder die NKW van die regte onder die WVB
Die 7-vraag-raamwerk (pas op ELKE wet)
⚡ MOET MEMORISEERD-I-O-S-M-B - vir enige wet, ken jy: Doel · Impak (positief + negatief) · Oortredings · Strafmaatreëls · Maniere om na te kom · Besonderse aspekte (SETA's, regte, bepalings, pilare, ...). Leer die raamwerk een keer; pas dit 8 keer toe.
Die 8 wette op een bladsy
Wet (verbatim)
Nr & jaar
Kern-doel
Waghond
WVO - Wet op Vaardigheidsontwikkeling
Nr. 97 van 1998
Ontwikkel vaardighede; herstel wanbalanse deur opleiding
WVBBS / COIDA - Vergoeding vir Beroepsbeserings & Siektes
Nr. 130 van 1993
Vergoed werknemers vir werksbeserings/-siektes
Vergoedingsraad
BBSEB - Breëbasis-Swart Ekonomiese Bemagtiging
Nr. 53 van 2003 (gew. 2013)
Versprei rykdom breër; 5 pilare
Verifikasie-agentskap
NKW - Nasionale Kredietwet
Nr. 34 van 2005
Verantwoordelike kredietverlening; beskerm leners
NKR
WVB - Wet op Verbruikersbeskerming
Nr. 68 van 2008
Beskerm verbruikers; billike bemarking
NVK
🔥 GEREELD GETOETS
Die negatiewe impak is dieselfde by al 8 wette: TDVA - Tydrowend, Duur, Voorskriftelik, Administrasie-intensief. En die strafmaatreël-leer is ook oral dieselfde: nakomingsbevel → boetes → tronkstraf → lisensie teruggetrek.
Het die KVBA, Arbeidshof en Arbeidsappèlhof tot stand gebring
Werkgewer-reg: uitsluiting by onwettige stakings
Werknemer-reg: aansluit by 'n vakbond; wettig staak; werksplekforum (100+ werknemers)
WGI - gelyke indiensneming
Primêre doel: bevorder regstellende aksie
Gelyke betaling vir werk van gelyke waarde
Gelyke indiensnemingsplan = 5 jaar; verslag jaarliks by Dept. Indiensneming en Arbeid (jaarliks sedert Wysigingswet 47 van 2013; ouer bronne se elke 2 jaar is verouderd)
Werkplek moet die demografie van die land weerspieël
⚠️ GEWONE FOUT
Moenie tydperke omruil nie: die plan dek 5 jaar, maar die verslag word jaarliks ingedien. En dit is die WGI (nie BBSEB nie) wat hoofsaaklik regstellende aksie bevorder.
60 min na 5 aaneenlopende ure (kan tot 30 min verminder word)
Jaarlikse verlof
21 opeenvolgende dae per jaar
Kraamverlof
4 opeenvolgende maande
Siekverlof
30 dae / 6 weke per 3-jaar-siklus
Ouerskapverlof
10 opeenvolgende dae, onbetaald (eis van die WVF)
Gesinsverantwoordelikheid
3-5 dae betaald per jaar
Kinderarbeid
Jonger as 15 = onwettig; onder 18 geen gevaarlike werk
Kennisgewing
≤6 maande diens = 1 week; ≥1 jaar diens = 4 weke
⚠️ GEWONE FOUT
Oortydtariewe word gereeld omgeruil: 1½× op weeksdae en Saterdae, 2× op Sondae en publieke vakansiedae. En siekverlof is 30 dae oor 3 jaar, nie per jaar nie. Ouerskapverlof is onbetaald - moenie dit met kraamverlof (4 maande) verwar nie.
BBSEB - die 5 pilare
📖 SLEUTELDEFINISIESEB vs BBSEB: SEB is 'n regeringsbeleid (nie afdwingbaar, 3 pilare). BBSEB is 'n Wet (afdwingbaar, 5 pilare) wat rykdom breër versprei.
Die 5 pilare - BEOVS
Bestuursbeheer - swart mense in senior/bestuursposte
⭐ EKSAMEN GUNSTELING
BBSEB is die enigste wet met 'n spesifieke boetesyfer: 'n boete van tot 10% van jaarlikse omset. Frontering (voorgee van voldoening), nepotisme (familie) en kronisme (vriende) is oortredings.
⚡ MOET MEMORISEERNKW = die LENING; WVB = die WINKEL. NKW-regte gaan oor krediet (aansoek sonder diskriminasie, redes vir weiering, skuldhersiening). WVB-regte gaan oor produkte (reg om te kies, eerlike handelinge, inligting, veilige goedere, 5-dae afkoelperiode).
🧠 AKTIEWE HERROEPING
'n Werkgewer en werknemer verskil oor 'n vermeende onbillike ontslag en wend hulle tot die KVBA. Watter wet het hierdie versoeningsliggaam saam met die Arbeidshof geskep?(2)
Volgens die WBDV kan 'n werknemer oor 'n siklus van drie jaar ses weke se betaalde afwesigheid neem wanneer hy of sy ongesteld is. Hoe staan hierdie verlof bekend?(2)
Watter wetgewing beskerm verbruikers deur roekelose lenings te ontmoedig en kredietverskaffers tot verantwoordelike uitleen te verplig?(2)
Watter wet maak van regstellende aksie gebruik om onbillike diskriminasie uit te skakel en billike verteenwoordiging van aangewese groepe te verseker?(2)
Die Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie het sy oorsprong in die afkondiging van 'n bepaalde wet. Watter wet is dit?(2)
Voordat 'n kredietverskaffer ingevolge die NKW 'n lening goedkeur, moet iets van die aansoeker geverifieer word om oorverskuldigdheid te vermy. Wat?(2)
Bespreek die negatiewe impak van die WGI op besighede.(6)
Verduidelik die hoofdoelwitte van die WVO en dui aan hoe die vaardigheidsheffing gefinansier word.(6)
Verduidelik hoe die verbruikersregte onder die NKW verskil van dié onder die WVB.(4)
Verduidelik dit vir 'n Graad 8: hoe werk die 1%-vaardigheidsheffing en waarheen gaan die geld?
EEN-MINUUT OPSOMMING
Agt na-1994-wette stel apartheid se ongeregtighede reg. Elkeen word volgens D-I-O-S-M-B getoets. Die negatiewe impak (TDVA) en straf-leer (bevel → boete → tronk → lisensie) is oral dieselfde. Ken die WVO se geldvloei (500-1-80-20), die WAV se K-A-A-leer, die WGI se regstellende aksie, die WBDV se sleutelsyfers, en die BBSEB se 5 pilare (BEOVS).
IN DIE EKSAMEN
Scenario-vraag (12 punte): identifiseer VIER wette waaraan 'n besigheid nie voldoen nie, met 'n aanhaling uit die scenario as motivering.
Meerkeuse (2 punte): watter wet stel watter liggaam in; watter verlof pas by watter tydperk.
Opstel (40 punte): dikwels twee wette saam, bv. "beskryf die WBDV se bepalings + bespreek die impak van die WAV".
Bemeester ten minste VYF feite per opskrif - dit is die bron se eie wenk.
🔒 2 · MENSLIKE HULPBRONNE
🔒 3 · ETIEK & PROFESSIONALISME
🔒 4 · KREATIEWE DENKE
🔒 5 · BESIGHEIDSTRATEGIEE
🔒 6 · SEKTORE & OMGEWINGS
🔒 7 · GEHALTE VAN PRESTASIE
🔒
14 onderwerpe nog gesluit
Dit is 'n gratis voorsmakie van Onderwerp 1. Die volle gids het elke onderwerp, die selfmerk-vasvrae, oefeneksamens, beplanner, joernaal en welstand-hulpmiddels.