Elke onderskeiding begin by een onderwerp op 'n slag.- begin nou
Voordat jy een feit hersien, moet jy weet waarvoor jy sit. Hierdie afdeling gee die vorm van al vier vraestelle, waar die punte lê, en hoe die kognitiewe vlakke die moeilikheidsgraad versprei. Elke ander afdeling in hierdie gids veronderstel dat jy hierdie bladsy ken.
| Vraestel | Naam | Punte | Duur | Aard |
|---|---|---|---|---|
| V1 | Taal in Konteks | 80 | 2 uur | Beantwoord ALLES |
| V2 | Letterkunde | 70 | 2½ uur | Kies TWEE afdelings |
| V3 | Skryf | 100 | 2½ uur | Kies EEN vraag per afdeling |
| V4 | Mondeling | 50 | deur die jaar | Intern, deurlopend |
| Skriftelik | 250 | 7 uur |
| Afdeling | Vraag | Inhoud | Punte | Tyd |
|---|---|---|---|---|
| A | 1 | Kyk- en Leesbegrip: leesteks van 400 tot 500 woorde plus 'n visuele teks | 30 | 50 min |
| B | 2 | Opsomming: sewe wenke, hoogstens 70 woorde | 10 | 30 min |
| C | 3 | Advertensie | 10 | 40 min |
| C | 4 | Strokiesprent | 10 | |
| C | 5.1 | Artikel met opsetlike taalfoute | 14 | |
| C | 5.2 | Prent met kort teks | 6 |
Afdeling C is dus 40 punte in 40 minute, presies 'n minuut per punt, en Vraag 5 alleen dra die helfte daarvan.
| Afdeling | Genre | Punte | Wat jy skryf as jy dit kies |
|---|---|---|---|
| A | Roman | 35 | Kontekstuele vrae op een of meer uittreksels (sommige gebruik A EN B) |
| B | Drama | 35 | Kontekstuele vrae op een of meer uittreksels (sommige gebruik A EN B) |
| C | Kortverhale | 35 | ALBEI verhale: 17 plus 18 |
| D | Gedigte | 35 | ALBEI gedigte: 17 plus 18 |
| Afdeling | Teks | Keuses | Woorde | Punte | Tyd |
|---|---|---|---|---|---|
| A | Opstel | ongeveer 8, insluitend 'n prentopsie | 150 tot 200 | 50 | 60 min |
| B | Langer transaksionele teks | 4 | 120 tot 150 | 30 | 35 min |
| C | Kort transaksionele teks | 3 | 80 tot 100 | 20 | 25 min |
| Rubriek | Inhoud, beplanning en formaat | Taal, styl en redigering | Struktuur |
|---|---|---|---|
| Opstel (50) | 30 | 15 | 5 |
| Langer transaksioneel (30) | 18 | 12 | geen |
| Kort transaksioneel (20) | 12 | 8 | geen |
| Vlak | Beskrywing | Weging | Tipiese opdragwoorde |
|---|---|---|---|
| 1 en 2 | Letterlik en herorganisasie | 40% | Noem, Haal aan, Identifiseer, Voltooi, Kies |
| 3 | Afleiding | 40% | Verduidelik, Waarom, Wat impliseer, In jou eie woorde |
| 4 en 5 | Evaluering en waardering | 20% | Stem jy saam, Motiveer, Dink jy, Beoordeel |
Reken dus dat ongeveer vier uit elke tien punte reguit uit die teks kom. Daardie punte is nie moeilik nie; hulle is net maklik om te verloor deur te vinnig te lees. Nog vier uit tien vra afleiding, en die laaste twee vra jou eie oordeel met bewys.
| Komponent | Weging |
|---|---|
| Skoolgebaseerde assessering | 25% |
| Vraestel 1 | 20% |
| Vraestel 2 | 17,5% |
| Vraestel 3 | 25% |
| Vraestel 4, mondeling | 12,5% |
| Vraestel | Wat in jou kop moet wees |
|---|---|
| V1 | Die opdragwoorde, die opsommingsreëls, en die taalvorme wat in Afdeling C herhaal. |
| V2 | Die keusereël, die karakters, temas en keerpunte van JOU twee tekste, en die tegniekwoorde. |
| V3 | Die drie woordtellings, die drie rubriekverdelings, en die formaatmerke van minstens drie tekstipes. |
Dertig punte, vyftig minute, twee tekste: ’n leesteks van 400 tot 500 woorde en ’n visuele teks. Hierdie afdeling toets nie of jy iets geleer het nie, maar of jy ’n vraag kan lees. Daarom is dit die afdeling waar goeie leerders die stilste punte verloor: hulle weet die antwoord en lewer dit in die verkeerde vorm.
Jy kan nie vir hierdie afdeling “leer” soos vir ’n gedig nie, maar jy kan wel daarvoor oefen. Twee oefenlopies teen die klok is meer werd as tien bladsye aantekeninge.
| Minuut | Wat jy doen | Waarom |
|---|---|---|
| 0 tot 3 | Kyk na die opskrif, die onderskrif en die visuele teks. | Jy bou ’n verwagting, wat die teks makliker maak om te lees. |
| 3 tot 8 | Lees AL die vrae. Merk elke punt in hakies. | Nou lees jy doelgerig en weet jy vooruit hoeveel feite die hele vraag vra. |
| 8 tot 18 | Lees die teks en onderstreep die stukke wat by ’n vraag pas. Skryf die vraagnommer langs die paragraaf. | Jy hoef nooit weer te soek nie. |
| 18 tot 46 | Beantwoord in volgorde. | Die vrae volg gewoonlik die teks se volgorde, dus spaar dit soektyd. |
| 46 tot 50 | Tel jou feite teen die hakies af. | Hier vang jy die gemiste tweede feite, wat die duurste stille verlies is. |
| Opdragwoord | Wat jy moet lewer | Wat dit NIE is nie |
|---|---|---|
| Haal aan | Die woorde presies soos in die teks oorgeskryf, tussen aanhalingstekens. | Nie in jou eie woorde nie. |
| Haal EEN woord aan | Skryf presies een woord. Gee jy ’n reeks, sien die nasiener slegs die eerste na; staan die regte woord nie eerste nie, verloor jy die punt. | Nie ’n frase of ’n lys nie. |
| Eenwoordantwoord in ’n volsin | Onderstreep of lig die woord uit, dan is die volsin reg. | Nie ’n volsin waarin die regte woord nêrens uitgelig is nie. |
| In jou EIE woorde | Die gedagte herskryf. | Oorskryf wys nie dat jy dit verstaan nie en verdien gewoonlik nie die punt nie. |
| Noem, Identifiseer | Een feit, kort. | Geen verduideliking nodig nie. |
| Verduidelik, Waarom | Die rede plus die verband. Die antwoord staan gewoonlik nie woordeliks in die teks nie. | Nie ’n aanhaling nie. |
| Motiveer | ’n Standpunt PLUS ’n rede uit die teks. Die rede verdien die punt. | Nooit net “Ja” of “Nee” nie, want dié verdien self niks. |
| Stem jy saam | Enige kant, mits die rede uit die teks kom. | Daar is selde ’n verkeerde standpunt. |
| Bewys as ONWAAR | Wat werklik in die teks staan, plus wat dit beteken. Net “onwaar” verdien niks. | Nie ’n blote teenspraak nie. |
| As die vraag albei tekste noem | Gee iets uit die leesteks EN iets uit die visuele teks. | Een teks alleen laat deel van die vraag onbeantwoord. |
| Kies die korrekte antwoord | Skryf die vraagnommer en die letter (of die antwoord volledig). | Nie ’n lang verduideliking nie. |
| Voltooi die sin | Net die ontbrekende woord of frase. | Nie die hele sin oorskryf nie. |
| Element | Die vraag wat jy jouself afvra | Wat ’n vraag daaroor kan wees |
|---|---|---|
| Opskrif en slagspreuk | Watter woorde is die grootste, en waarom juis daardie? | Waarom is dit in hoofletters? |
| Lettertipe en -grootte | Is die letters groot, vet of skuins, en wat doen dit vir die leser? | Wat is die effek van die groot skrif? |
| Beeld | Wie of wat is daar, en wat wys hulle liggaamstaal? | Hoe weet ons dat die persoon ongelukkig is? |
| Kleur | Rooi vir gevaar, groen vir natuur of veiligheid, swart vir erns. | Waarom is die agtergrond rooi? |
| Uitleg | Wat staan boaan of in die middel? | Waarom is hierdie element die grootste? |
| Getalle | By ’n grafiek: die hoogste punt, die laagste punt, die neiging. | Wat wys die grafiek oor die tydperk? |
| Teikengroep | Vir wie is dit gemaak? | Wie is die teikenmark, en hoe weet jy? |
| Verband met die leesteks | As die vraag albei tekste noem: wat sê albei oor dieselfde saak? | Noem iets uit albei tekste. |
| Fout | Wat dit kos | Die regstelling |
|---|---|---|
| Oorskryf waar EIE woorde gevra word | Die punt | Herskryf die gedagte: verander die woordorde en vervang die sleutelwoorde. |
| Een feit gee waar (2) staan | Een punt, elke keer | Tel jou feite teen die hakies af voordat jy aanbeweeg. |
| Net “Ja” of “Nee” antwoord | Die punt, want dié woorde verdien niks | Die motivering dra die punt, nie die standpunt nie. |
| Net een teks gebruik as die vraag albei tekste noem | Deel van die vraag | Noem uitdruklik iets uit albei tekste. |
| Meer as een woord gee by “Haal EEN woord aan” | Die punt, as die regte woord nie eerste staan nie | Skryf presies een woord; die nasiener sien slegs die eerste na. |
Teks A · uit “Die pad wat niemand ry nie”
1 Die bus draai al drie jaar lank by die hoek om. Verder as dit kom hy nie, want die laaste kilometer se teer het lankal in gruis verander.
2 Elke oggend loop veertig kinders daardie kilometer. In die winter loop hulle in die donker.
3 “Ons vra nie ’n nuwe pad nie,” sê juffrou Abrahams. “Ons vra net dat die bus die laaste kilometer ry.”
Teks B · ’n plakkaat: die opskrif “RY DIE LAASTE KILOMETER!” staan in groot rooi hoofletters bo ’n foto van kinders wat in die donker langs ’n gruispad loop.
Kyk hoe die punte val: per feit, nie per sin nie. V2, V3 en V6 het elk twee afsonderlike feite omdat die hakie twee vra. By V4 kry die “Ja” niks; die rede kry die punt.
Jy sit voor ’n nuwe Afdeling A (30 punte, 50 minute). Wat doen jy in die EERSTE drie minute?
Dit is minuut 4. Lerato het die opskrif en die foto by die leesteks bekyk. Wat is volgens die aanvalsplan haar volgende stap?
Sipho lees die leesteks eers twee keer deeglik en kyk daarna eers na die vrae. By minuut 30 is hy nog by vraag 5. Wat is die waarskynlikste oorsaak?
Zinzi het by minuut 46 al haar antwoorde klaar geskryf. ’n Maat sê sy kan nou haar pen neersit. Wat is die beste raad volgens die aanvalsplan?
Twee leerders beplan Afdeling A. Leerder 1 lees eers 15 minute lank die teks deeglik en doen dan die vrae. Leerder 2 gebruik 3 minute vir die oorsig, 5 minute om al die vrae te lees en hakies te merk, en 10 minute om die teks te lees en te onderstreep. Wie se plan is beter, en waarom?
’n Vraag begin met “Haal aan”. Wat moet jou antwoord wees?
In ’n teks staan: “Ons vra nie vir ’n nuwe skoolsaal nie,” sê mnr. Dlamini. “Ons vra net dat die dak nie meer lek wanneer dit reën nie.” Die vraag lui: “Verduidelik in jou EIE woorde wat mnr. Dlamini vra. (2)” Watter antwoord volg die opdrag?
In ’n teks staan: Die dorp se biblioteek maak net twee middae per week oop, maar elke middag staan meer as dertig kinders buite in die tou. Die vraag lui: “Stem jy saam dat die biblioteek langer moet oopbly? Motiveer. (1)” Watter antwoord verdien die punt?
In ’n teks staan: Terwyl die ander lekker eet, skuif Karabo haar leë bord weg en sê sy is nie honger nie. Haar maag knor hoorbaar. Haar ma het gister gesê daar is geen geld vir kos tot Vrydag nie. Die vraag lui: “Verduidelik waarom Karabo sê sy is nie honger nie. (2)” Watter antwoord verdien die meeste punte?
In ’n teks staan: Die klub het 40 lede. Op Saterdag het slegs 12 opgedaag, en die afrigter het die wedstryd dadelik gekanselleer. Die vraag lui: “Bewys dat die stelling ONWAAR is: ‘Byna al die lede het op Saterdag opgedaag.’ (2)” Watter antwoord verdien die meeste punte?
’n Vraag lui: “Noem TWEE redes waarom die winkel gesluit het. (2)” Hoeveel feite moet jou antwoord bevat?
Die vraag lui: “Haal EEN woord aan wat wys dat die pad nat was. (1)” Die regte woord in die teks is “modderig”. Dilla skryf: “nat, glad, modderig”. Wat doen die nasiener?
Die vraag lui: “Verduidelik waarom Thandi laat was. (2)” Sy skryf: “Thandi was laat omdat die bus laat was en dit baie laat by die stasie aangekom het, daarom was die bus laat.” Hoeveel punte verdien dit hoogstens?
Die vraag lui: “Noem DRIE dinge wat in die kamer was. (3)” Die teks noem ’n lamp, ’n kas en ’n mat. Jou reeks is: tafel, stoel, lamp, kas, mat. Hoeveel punte kry jy?
Die vraag lui: “Haal EEN woord aan wat wys dat die winkel stil was. (1)” Die woord in die teks is “doodstil”. Nomsa skryf die volsin: Die winkel was doodstil. Sy het niks onderstreep nie. Wat is die veiligste verbetering?
By ’n visuele teks lui die vraag: “Waarom is die agtergrond van die plakkaat rooi?” Na watter element van die kontrolelys kyk jy?
Teks B is ’n advertensie vir ’n skoolkonsert. Die opskrif “KOM LUISTER!” is in groot geel hoofletters. Wat is die beste antwoord op: “Waarom is die opskrif in hoofletters? (1)”
Teks B is ’n staafgrafiek van tieners se skermtyd per dag: 13 jaar = 2 uur, 14 jaar = 3 uur, 15 jaar = 4 uur, 16 jaar = 5 uur. Die vraag lui: “Wat wys die grafiek oor skermtyd soos tieners ouer word? (1)” Watter antwoord gebruik die neiging?
Teks B is ’n spotprent: ’n man staan met sy hande op sy kop, sy oë wyd oop en sy mond oop, voor ’n hoë berg rekeninge. Die vraag lui: “Hoe weet ons dat die man ontsteld is? (1)” Watter antwoord gebruik die beeld as bewys?
Teks B adverteer ’n selfoonspeletjie in neonpienk en -blou, met kort sinne in straattaal en ’n foto van twee tieners wat lag. Wie is die teikenmark, en watter bewys is die sterkste?
Wat is konnotasie?
Die woordeboek sê ’n “leeu” is ’n groot katagtige roofdier. Watter term beskryf daardie woordeboekbetekenis?
’n Berig sê die gesin woon in ’n “krot” in plaas van ’n “huis”. Watter gevoel voeg die woord “krot” by?
Die skrywer skryf: Die man het die vergadering ingeglip. Die alternatief was “ingestap”. Wat wys die woord “ingeglip”?
Twee berigte oor dieselfde protes. Berig 1: ’n Woedende gepeupel het die strate bestorm. Berig 2: ’n Groep inwoners het vreedsaam deur die strate gestap. Wat toon die woordkeuse oor die skrywers?
Teks: Anele het om half sewe by die bushalte gestaan. Sy trui was nat, en hy het gedurig na sy horlosie gekyk. Watter vraag is ’n letterlike vraag (vlak 1)?
Watter twee denkvlakke dra saam 40% van die punte in Afdeling A?
Teks: Anele trommel met sy vingers en kyk gedurig na die klok, terwyl die bus nog nie opdaag nie. Die vraag lui: “Hoe voel Anele?” Watter antwoord is ’n afleiding?
Teks: Mev. Pillay het haar bril van die tafel af geneem, die brief drie keer gelees en toe sonder ’n woord by die venster gaan staan. Watter vraag vra jou om af te lei (vlak 3)?
Teks: Die skrywer sluit af: “Almal in die dorp was gelukkig, en niemand het ooit weer verskil nie.” Die vraag lui: “Dink jy die einde is geloofwaardig? Motiveer.” Watter antwoord toon evaluering?
Skryf in jou eie woorde die aanvalsplan vir die EERSTE 18 minute van Afdeling A: wat doen jy, en in watter volgorde? (3)
Minute 0 tot 3: ek kyk na die opskrif, die onderskrif en die visuele teks om ’n verwagting te bou. Minute 3 tot 8: ek lees AL die vrae en merk by elke vraag die punt in hakies. Minute 8 tot 18: ek lees die teks doelgerig, onderstreep die stukke wat by ’n vraag pas en skryf die vraagnommer langs die paragraaf.
’n Klasmaat kry telkens net die helfte van die punte by tweepuntvrae, hoewel sy antwoorde reg is. Wat doen hy waarskynlik verkeerd, en wat moet hy daaraan doen? (3)
Hy gee waarskynlik EEN feit, net langer geskryf, waar die vraag TWEE afsonderlike feite vra. Die punt in hakies wys hoeveel feite die vraag vra. Hy moet sy feite teen die getal tel en elke feit as ’n aparte antwoord skryf.
Teks B is ’n advertensie vir ’n fietsklub. Die opskrif “RY VAN VOORAF!” staan in groot rooi hoofletters bo ’n foto van twee tieners wat lag. Verduidelik wat die rooi hoofletters en die foto van die tieners by die advertensie voeg. (4)
Die groot hoofletters trek die leser se aandag: dit is die eerste ding wat jy sien. Die rooi kleur gee ’n gevoel van energie en opwinding. Die lagende tieners wys dat fietsry pret en lekker is. Die tieners spreek die teikengroep aan: jong mense sien hulself in die foto en voel dit is vir hulle bedoel.
Verduidelik aan ’n Graad 8-leerder waarom jy in Afdeling A punte kan verloor al verstaan jy die teks perfek.
Verduidelik aan ’n maat wat ’n “Stem jy saam”-vraag van jou vra, en waarom ’n “Ja” alleen niks tel nie.
Verduidelik aan ’n maat hoe jy ’n visuele teks deurwerk, van die opskrif tot die teikengroep.
Dit is 'n gratis voorsmakie van Onderwerp 1. Die volle gids het elke onderwerp, die selfmerk-vasvrae, oefeneksamens, beplanner, joernaal en welstand-hulpmiddels.
Ontsluit die volle gids op WhatsAppSien pryseJou joernaal word net op hierdie toestel en blaaier gestoor (dit sinkroniseer nie oor toestelle nie en gaan verlore as jy blaaier-data uitvee). Gebruik "Voer uit" om 'n kopie te hou.
Eksamenstres is heeltemal normaal. Hier is 'n paar dinge wat werk. Niks hiervan vervang 'n dokter of 'n vertroude grootmens nie.
Boks-asemhaling: 4 tel in, 4 hou, 4 uit, 4 hou. Doen dit vier keer.
Kyk eers na die voorbeeld hieronder, maak dan jou eie een. Merk elke onderwerp af soos jy dit klaarmaak.
Voorbeeld (reeds ingevul)
| Datum | Vak | Onderwerp | Klaar |
|---|---|---|---|
| Ma 8 Jul | Afrikaans Eerste Addisionele Taal | Jou swakste onderwerp, notas + opsomming | ✓ |
| Di 9 Jul | Afrikaans Eerste Addisionele Taal | Volgende onderwerp + 10 oefenvrae | ✓ |
| Wo 10 Jul | Afrikaans Eerste Addisionele Taal | 'n Volledige vraestel onder tyd | – |
| Do 11 Jul | Afrikaans Eerste Addisionele Taal | Merk die vraestel, hersien swak plekke | – |
Jou plan
| Datum | Vak | Onderwerp | Klaar |
|---|---|---|---|
Jou plan word net op hierdie toestel gestoor. Gebruik "Voer plan uit" om 'n kopie te hou.
'n Wenner is 'n verloorder wat een keer meer probeer het.- hou vol tot by die eksamen